Τα επιτυχημένα wikis, όπως η Wikipedia, προβαίνουν σε σοφές αποφάσεις, υποστηρίζει ο Kingsley Dennis. Ενσαρκώνουν μορφές μιας αναδυόμενης υβριδικής συλλογικής νοημοσύνης, όπου η αδυναμία του ατόμου αντισταθμίζεται από την συνδρομή του πλήθους.


Το Διαδίκτυο έχει διέλθει διάφορα στάδια από την πρώτη εμφάνισή του τη δεκαετία του ’90 και έχει μεταβάλει καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι μπορούν, και δρουν, αλληλοσχετίζονται, επικοινωνούν, σκέφτονται, συνδέονται, και τελικά ενεργούν. Καθώς το Διαδίκτυο, όλο και περισσότερο, καθίσταται ένας χώρος, όπου οι άνθρωποι μετατρέπονται σε δημιουργούς, συν-σχεδιαστές και σε μηχανισμούς ανάδρασης των πραγματικά άπειρων λογισμικών εφαρμογών, αρχίζει να σχηματίζεται ένας νέος τύπος πολύπλοκων διασυνδέσεων. Αυτός ο τύπος ονομάστηκε Web 2.0. Ο Tim O’ Reilly αναφέρει ως ένα από σημαντικότερα διδάγματα της εποχής του Web 2.0 ότι «οι χρήστες προσθέτουν αξία». Νεοεμφανιζόμενοι άξονες κινητικότητας και κοινωνικής διασύνδεσης καθοδηγούμενοι, κυρίως, από εφαρμογές που δημιουργούν οι χρήστες υποστηρίζουν αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί «ενισχυμένη συμμετοχική γνώση» μέσω της μεταβολής του υποδείγματος όσον αφορά αφενός στις τεχνολογικές εφαρμογές και αφετέρου στη συμμετοχή του χρήστη.


Η καθοδηγούμενη από το περιεχόμενο ανάπτυξη του Διαδικτύου, η οποία περιλαμβάνει δίκτυα γνώσης και επιμερισμού της γνώσης μέσω ηλεκτρονικών κοινωνικών δικτύων και συνεργατικών εργαλείων, όπως π.χ. η Wikipedia και η Cellphedia, ανοίγουν το δρόμο προς τη «μαζική ερασιτεχνοποίηση». Αυτό γίνεται περαιτέρω εμφανές σε πρακτικές, όπως η κατηγοριοποίηση/ταξινόμηση περιεχομένου από τους χρήστες (folksonomy/tagging), τα ιστολόγια (blogging), τα ηχητικά αποσπάσματα (podcasting), και πρόσφατα το vlogging (video blogging). Αυτά τα νέα διαδικτυακά συνεργατικά εργαλεία διευκολύνουν ένα είδος συλλογικού τρόπου οργάνωσης τεράστιων όγκων πληροφοριών. Στην πράξη είναι συνεργατικά εργαλεία σχεδιασμένα να επαυξάνουν τη συλλογική ανθρώπινη νοημοσύνη επιτρέποντας την εμφάνιση αποθηκευμένων δεδομένων, τα οποία έχουν συγκεκριμένο νόημα, δηλαδή επιτρέπουν την πρόσβαση σε άλλους χρήστες με σκοπό να μοιραστούν πληροφορίες και συνδέσμους. Συνήθως, αναφέρονται ως μορφές μιας αναδυόμενης υβριδικής συλλογικής νοημοσύνης. Να σημειωθεί, ωστόσο, ότι ο όρος «συλλογική νοημοσύνη» έχει πολλές και διαφορετικές σημασίες.


Χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει –χωρίς κάποια ιδιαίτερη σειρά- τη νοημοσύνη βακτηρίων, μελισσών ή εντόμων, την τεχνητή νοημοσύνη, τη στρατιωτική στρατηγική, τη διαστημική διασύνδεση, την πνευματική «βιόσφαιρα», την «παγκόσμια διάνοια», την οικολογία και την πολιτική διακυβέρνηση. Κατά πόσον σε όρους βιολογικούς, υπολογιστικούς, στρατηγικούς ή κοινωνικούς, εμπεριέχεται σε αυτό που ορίζεται ως «συλλογική νοημοσύνη» η δυνατότητα της μετάδοσης, της λήψης, της χρήσης και τέλος του επιμερισμού εξαρτάται από την πληροφορία. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κοινωνικές μορφές της συλλογικής νοημοσύνης είναι παράγωγα ή σχηματίζονται από βιολογικές βάσεις, αλλά, αντιθέτως, αναδεικνύει τις ομοιότητες ανάμεσα στις ποικίλες εφαρμογές και λειτουργίες τους.


Μπορούμε να αντιληφθούμε τον όρο «συλλογική νοημοσύνη» ως θετική «ομαδική σκέψη» σε δράση, η οποία γίνεται εμφανής από ενδιάμεσες μορφές τεχνολογικής επικοινωνίας. Ωστόσο, επειδή τα άτομα/οι πράκτορες που εμπλέκονται δεν βρίσκονται σε συνεχή φυσική επαφή μεταξύ τους, είναι λιγότερο επιρρεπείς στα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής ομαδικής σκέψης, όπως για παράδειγμα στην πίεση για ομογενοποιημένη σκέψη. Το σύνθετο σύνολο των πληροφοριών που μοιράζονται τα δίκτυα, ανεξαρτήτως φυσικής απόστασης –κατανεμημένη νοημοσύνη-, απομακρύνει την πιθανότητα εξάρτησης, η οποία συνήθως, εμφανίζεται σε πιο περιορισμένους φυσικούς χώρους, όπως στα γραφεία και τις αίθουσες συσκέψεων. Όταν ο επιμερισμός της πληροφορίας και η διάδραση στο πλαίσιο ενός πολύπλοκου συστήματος συμμετεχόντων εξελίσσεται αφενός πολύ δυναμικά, αφετέρου δε συντονισμένα, εμφανίζονται ιδιοκτησίες, οι οποίες ενδεχομένως θεωρούνται «έξυπνες» ή «λογικές» και επιδεικνύουν δυνατότητες που ξεπερνούν τις αντίστοιχες των ατομικών συνθετικών τους. Ο James Surowiecki, εξάλλου, το αναφέρει στη μελέτη του για τα «σοφά πλήθη» από την οπτική της άποψης ότι οι πολλοί είναι εξυπνότεροι από τους λίγους. Ο Surowiecki κατέδειξε ότι «όσο πιο προσωπική επαφή έχουν αναμεταξύ τους τα άτομα, τόσο λιγότερο πιθανό είναι οι αποφάσεις της ομάδας να είναι σοφές. Είναι γεγονός ότι όσο πιο πολύ επηρεάζουμε ο ένας τον άλλο, τόσο πιθανό είναι να πιστεύουμε τα ίδια πράγματα και να προβαίνουμε στα ίδια λάθη» (σ. 42). Οι προσωπικοί στόχοι, επομένως, διαστρεβλώνουν το συλλογικό αποτέλεσμα. Ωστόσο, ο Surowiecki υποστηρίζει ότι αν είναι δυνατόν να συγκεντρωθεί μια ομάδα αποτελούμενη από διαφορετικούς μεταξύ τους ανθρώπους, οι οποίοι αφενός διαθέτουν διαφορετικά επίπεδα γνώσης, αφετέρου έχουν διαφορετικές ικανότητες, τότε είναι πολύ πιο πιθανό να καταλήξουν σε «έξυπνες» αποφάσεις. Επιπλέον, τώρα πια, «η τεχνολογία καθιστά την παγκόσμια συνεργασία, όχι απλά εφικτή, αλλά εύκολη και παραγωγική» (σ. 163). Αυτό θεωρείται, πλέον, ως η λειτουργική στρατηγική πίσω από την επιτυχία που έχουν σημειώσει τα Wikis, όπως π.χ. η Wikipedia. Για το Surowiecki, λοιπόν, τα πλήθη ενδέχεται να είναι «σοφά», όταν είναι ετερόκλητα και με την απουσία φυσικής ομοιογένειας, βέβαια. Τα αποκεντρωμένα πλήθη μπορούν να αντικαταστήσουν τα «σοφά πλήθη» σύμφωνα με το Surowiecki. Αυτό, με άλλα λόγια σημαίνει ότι προφανώς υπάρχουν επίπεδα «νοημοσύνης» που μπορούν να διακριθούν σε ομάδες, διαφοροποιημένες, ετερογενείς, αλλά αρκετά συνδεδεμένες για να μοιράζονται και να συμμετέχουν σε παρεμφερείς ροές πληροφοριών.


Η στροφή προς εξυπνότερες ομάδες, οι οποίες μοιράζονται πληροφορίες αποτελούν, για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του κοινωνιολόγου Pierre Levy, «μια προσπάθεια να καταστήσουν τις ομάδες ανθρώπων όσο πιο συνειδητοποιημένες γίνεται για το τι πράττουν από κοινού και να τους παρέχουν πρακτικά μέσα συντονισμού» (σ. 177 – με πλάγια γραφή στο πρωτότυπο). Στο έργο του Pierre Levy εκφράζεται η πεποίθηση ότι οι τεχνολογικές υποδομές θα συνδυαστούν με την πραγματικότητα για να δημιουργήσουν ένα χώρο εικονικής πραγματικότητας –μια αγορά-, όπου αμφότεροι, συλλογικοί και έξυπνοι σχηματισμοί θα κάνουν αισθητή την παρουσία τους: «Η υπόθεσή μου υποστηρίζει ότι είναι τόσο πιθανό όσο και επιθυμητό να κατασκευαστούν τεχνικά, κοινωνικά και σημασιολογικά μέσα, τα οποία θα είναι σε θέση να προσδώσουν αποτελεσματικά υλική υπόσταση και να ταυτοποιήσουν τη συλλογική νοημοσύνη» (σ. 105). Ο Levy συνεχίζει διευκρινίζοντας το νόημα που προσδίδει στην τεχνητή νοημοσύνη: «Τι είναι η τεχνητή νοημοσύνη; Είναι μια μορφή παγκοσμίως διανεμημένης νοημοσύνης, η οποία διαρκώς βελτιώνεται, συντονίζεται σε πραγματικό χρόνο και έχει ως συνέπεια την αποτελεσματική κινητοποίηση των δεξιοτήτων» (σ. 13). Η συγκεκριμένη υπόθεση διευρύνεται για να συμπεριλάβει τις ιδέες που αυτή η παγκοσμίως διανεμημένη νοημοσύνη συνεπάγεται:



την ενίσχυση, την άριστη χρήση και τη σύμμειξη δεξιοτήτων, φαντασίας και πνευματικής ενέργειας ανεξαρτήτως της ποιοτικής τους διαφοροποίησης. Η ιδέα αυτή της συλλογικής νοημοσύνης εμπεριέχει προφανώς τον επιμερισμό της μνήμης, της φαντασίας και της εμπειρίας μέσω της εκτεταμένης ανταλλαγής γνώσης, των νέων μορφών ευέλικτης οργάνωσης και συντονισμού σε πραγματικό χρόνο. Οι νέες τεχνολογίες επικοινωνίας καθιστούν τις ομάδες των ανθρώπων ικανές να λειτουργήσουν ως συλλογική νοημοσύνη, αλλά δεν τις καθορίζουν αυτόματα. (σ. 147)


Η εν λόγω ανάπτυξη στην επικοινωνιακή συσσωμάτωση (όπως τα Wikis) και η πληροφοριακή δικτύωση συνδυάζει αφενός τα ψηφιακά δίκτυα επικοινωνίας, αφετέρου τις υλικές ενέργειες για το σχηματισμό ομάδων ανθρώπων, οι οποίες είναι πιο συνειδητοποιημένες και ευαίσθητες στις διεθνείς, τοπικές, σύγχρονες και μελλοντικές ανάγκες. Οι συγκεκριμένες ομάδες είναι σε θέση να δράσουν, σχεδόν αμέσως, σε πραγματικό χρόνο.


Αυτό που προτείνεται, εδώ, είναι ότι τα εμπεδωμένα δίκτυα και οι τεχνολογικές υποδομές που διαπνέουν σχεδόν όλες τις πολιτισμικές πρακτικές π.χ. τηλεφωνικές γραμμές, σιδηρόδρομους και άλλα μέσα μεταφοράς, δορυφόρους, ραδιόφωνα και άλλα ασύρματα μέσα επικοινωνίας, σε τοπικό ή παγκόσμιο επίπεδο, αποτελούν ήδη ένα συστημικό πλέγμα, το οποίο συνδέει και οργανώνει τις μορφές της κοινωνικής παρουσίας και δράσης. Η «νέα αγορά», την οποία τα Wikis και παρεμφερή συνεργατικά εργαλεία προσφέρουν, σχηματίζεται μέσω του συγχρονισμού της υλικής υπόστασης σε συνδυασμό με την επικοινωνιακή και ψηφιακή τεχνολογία. Ο Levy προτιμά να την αποκαλεί «εικονική αγορά», ίσως, γιατί κατ’αυτόν τον τρόπο προσδίδει ιδιαίτερη έμφαση στη μη-φυσική ύπαρξή της.


Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα αυτού του είδους της συλλογικής εργασίας, είτε σχηματίζονται στο πλαίσιο των Wikis, των ιστολογίων (blogging), της κατηγοριοποίησης ή ταξινόμησης περιεχομένου από τους χρήστες (folksonomy ή tagging), είναι αφενός η δυνατότητα ενημέρωσης για προβληματικές καταστάσεις ή γεγονότα πολύ γρηγορότερα, αφετέρου η άρθρωση απάντησης στα εν λόγω προβλήματα μέσω του συνδυασμού αμφότερων των ψηφιακών και φυσικών ενεργειών, με άλλα λόγια, δηλαδή, η παροχή «πρακτικών μέσων συντονισμού» με έναν αυτόματο τρόπο ανταπόκρισης. Οι «νέες αγορές», οι οποίες έχουν στηθεί στο διαδίκτυο κάνουν χρήση μηχανισμών ανατροφοδότησης, με τους οποίους οι συμμετέχοντες ελέγχουν ο ένας τον άλλο έχοντας την ελπίδα ότι έτσι θα ξεφύγουν από την παγίδα της άσκησης επιρροής για λήψη «μη ενδεδειγμένων αποφάσεων» και θα οδηγηθούν στη «σοφία του πλήθους». Σε αυτήν την ανάλυση η αδυναμία του ατόμου αντισταθμίζεται από τις συνδρομές των πολλών. Και, ίσως, αυτή είναι μια πραγματοποιήσιμη και λειτουργική μορφή της συλλογικής νοημοσύνης, την οποία αξίζει να αναπτύξουμε.


Διαβάστε ακόμα


Ιστολόγιο για τη συλλογική νοημοσύνη


Κέντρο για τη μελέτη της κινητικότητας

Ο γραμμικός τρόπος σκέψης δεν θα αποτελεί πλέον ένα αποτελεσματικό μέσο κατανόησης για το πώς η κοινωνική δέσμευση και οι πολιτικές των πολιτών ενεργοποιούνται σε ένα περιβάλλον που αναπτύσσεται όλο και περισσότερο σε πραγματικό χρόνο. Ο Dennis Kingsley σημειώνει ότι η συμμετοχή και η κινητοποίηση των πολιτών θα βασίζεται μάλλον στη συνεκτικότητα και την ταχύτητα παρά στο περιεχόμενο και την εξουσία.


Οι τεχνολογικές αλλαγές μεταβάλλουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο τοποθετείται στο χρόνο, το χώρο και το περιβάλλον. Και αυτές οι διαδικασίες είναι όλο και πιο δυναμικές καθώς αλλάζουν τις σχέσεις στα συστήματα πέραν του ατόμου έτσι ώστε ‘αυτό που έχει σημασία να μην είναι η ίδια η τεχνολογία, αλλά η σχέση της με μας’. Οι εξελίξεις στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές μετατόπισαν τις σχέσεις από τις σταθερές τοποθεσίες όπως στους κλασικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές στους φορητούς υπολογιστές που μπορούν να μεταφερθούν παντού, στα ασύρματα PDA, στη διασύνδεση του Ίντερνετ με τα κινητά τηλέφωνα. Αυτή η τάση στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο με τον οποίον τα γεγονότα, οι άνθρωποι και τα μέρη συγκροτούνται και ενεργούν μέσα στο χρόνο.


Η εποχή της άμεσης συνεκτικότητας


Οι σημερινές τάσεις μοιάζουν να δείχνουν μια αυξανόμενη πολυπλοκότητα των αλληλεξαρτήσεων με καθημερινά αντικείμενα και με το άμεσο κοινωνικό περιβάλλον ενός ατόμου. Αυτό θα αποτελείται από πολλαπλές ροές πληροφόρησης, σημεία αναφοράς τεχνικής διευθέτησης και αυξανόμενες αλληλεπιδράσεις με ‘πράγματα’, που διευθετώνται μέσω συσκευών που παράγουν πληροφορία. Οι καθημερινοί χειρισμοί με φυσικά αντικείμενα και ρουτίνες είναι πιθανό να αντικαθίστανται όλο και περισσότερο από χειρισμούς μικρών κομματιών και ροών πληροφόρησης. Αυτό μπορεί μόνο να οδηγήσει στην περαιτέρω συμπίεση χρόνου και χώρου που είχε χαρακτηριστεί ως ένα από τα πρώτα σημεία της παγκοσμιοποίησης. Η αναδυόμενη παγκόσμια συνεκτικότητα που συγκλίνει φυσικο-ψηφιακά τοπία εντείνει, κατά συνέπεια, τις τοποθεσίες μερών/χώρου/χρόνου. Πράγμα που με τη σειρά του ασκεί επιρροή σε αυτό που αποτελεί το ‘κοινωνικό’ πεδίο και συνεπάγεται συμπίεση χρόνου και χώρου:



Ούτε ο χρόνος ούτε ο τόπος φαίνεται να υπάρχουν ως απόσταση ανάμεσα σε μέρη και στιγμές. Ο χρόνος ως απόσταση αντικαθίσταται από σχέσεις, βασική δράση και ‘δοκιμαστική εξέταση’ όλων των δυνατοτήτων πριν από τη υλοποίηση.


Σε μια εποχή άμεσης συνεκτικότητας, μπορούμε να διαχειριστούμε το χρόνο είτε προσωπικά είτε μέσω ψηφιοποιημένων μηχανημάτων και βοηθημάτων. Σε μια τέτοια διευθέτηση, μπορούμε να περιφέρουμε τον ‘εαυτό’ μας μαζί μας ως κινητές μονάδες, πάντοτε διαθέσιμες, ημι-διαφανείς και λειτουργώντας σε έναν πραγματικό χρόνο που είναι ανοιχτός σε όλους όσοι έχουν πρόσβαση στη δική μας πληροφόρηση/ τοποθεσία.


Ένα τόσο ενσωματωμένο σύστημα προσώπου-πληροφορίας- περιβάλλοντος επιταχύνει τις χρονικές διαφορές ανάμεσα σε πολλαπλούς τόπους πληροφορίας κι έχει σημαντικές επιδράσεις στον κοινωνικό τομέα. Ενώ αυτή η αύξηση αλληλεξαρτήσεων καλλιεργεί δεσμούς ευκολίας μπορεί επίσης να δημιουργήσει μεγαλύτερες περιπλοκές σε ό, τι αφορά στην υπευθυνότητα των πολιτών και την πολιτική έκφραση. Σήμερα δημιουργούνται συνεχώς συνεργατικά εργαλεία που διευκολύνουν το πέρασμα σε μια πιο κινητική συμμετοχή των πολιτών και στη χαρτογράφηση παρουσίας και δράσης. Ένα παράδειγμα δημιουργικού νεωτερισμού σε αυτό το πεδίο ανέπτυξε το κέντρο κοινωνικής έρευνας Proboscis, που δίνει έμφαση σε αυτό που αποκαλεί δημόσια δημιουργία. Γι’ αυτούς, ο όρος αυτός συνεπάγεται τη χρήση των τεχνολογιών επικοινωνίας για να δημιουργηθεί και να γίνει κοινή η πληροφορία αντί απλώς να καταναλωθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, το Proboscis ερεύνησε ένα λογισμικό ‘για το σχολιασμό γεωγραφικών σημείων με περιεχόμενο (κείμενο, εικόνες, ήχο) και τη δημιουργία σχέσεων μεταξύ των σημείων’. Το λογισμικό ονομάστηκε Urban Tapestries-Αστικές Ταπετσαρίες – τα πρότυπα που αναπτύχθηκαν επέτρεψαν στους χρήστες κινητών (PDA, τηλεφώνων) να χαρτογραφούν και να μοιράζονται τοπική γνώση ‘in situ’-ενώ βρίσκονται σε κίνηση. Ο στόχος αυτού του λογισμικού είναι να παρέχει καλύτερη κατανόηση των σχέσεων ανάμεσα σε ανθρώπους, μέρη και πράγματα. Παρέχει επίσης δεδομένα για τοπικές αστικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και επικοινωνίες. Το τελευταίο πρόγραμμα της ερευνητικής ομάδας του Proboscis είναι ένα διετές ερευνητικό πρόγραμμα, σε συνεργασία με το Τμήμα Μαζικών Μέσων και Επικοινωνιών του London School of Economics, που τιτλοφορείται Social Tapestries –Κοινωνικές Ταπετσαρίες.Το πρόγραμμα έχει ως στόχο να αξιοποιήσει θετικά τα κοινωνικά οφέλη από την τοπική γνώση που χάρη στις νέες κινητές τεχνολογίες επικοινωνίας έγινε κοινή:



Πώς χαρτογραφούμε και κατανοούμε τις κοινωνικές ταπετσαρίες που αποτελούν το στημόνι και το υφάδι της καθημερινής μας ζωής και συνυφαίνονται με άλλες που ανήκουν στους ανθρώπους με τους οποίους μοιραζόμαστε το περιβάλλον μας; Τα πειράματα των Social Tapestries επιδιώκουν να εξερευνήσουν πώς οι χρήστες μπορούν να ασχοληθούν με ένα κινητό περιεχόμενο, που αφορά την τοποθεσία, στο πλαίσιο της ‘κοινωνίας των πολιτών’.


Χαρτογραφία πολιτών


Ένα άλλο εντυπωσιακό παράδειγμα για το πώς τα άτομα συμβάλλουν στη δημιουργία δυναμικών φυσικο-ψηφιακών δικτύων των πολιτών είναι αυτό που ορίζεται ως χαρτογραφία πολιτών. Εδώ, ηθελημένη στρατηγική είναι η δημιουργία στο διαδίκτυο ενός χάρτη μιας συγκεκριμένης τοπικής περιοχής, χρησιμοποιώντας τεχνολογία κινητής τηλεφωνίας και GPS, έτσι ώστε ο χάρτης που προκύπτει να μπορεί να ενημερώνεται στο διαδίκτυο σε έναν προορισμό ανοιχτού κώδικα και να είναι επομένως διαθέσιμος για δημιουργικές και δυναμικές προσθήκες, uploads και κοινή χρήση. Οι περισσότεροι χάρτες στο Ίντερνετ προστατεύονται από την αυστηρή νομοθεσία του κοπυράιτ που απαγορεύει δημιουργικές χρήσεις στους χρήστες. Μέσω της χαρτογραφίας των πολιτών, οι χρήστες ζητούν ‘επί τόπου’ τις ψηφιακές απεικονίσεις των τοπικών γεωγραφικών χώρων τους για να κάνουν κοινή χρήση στο διαδίκτυο και να διαχειριστούν πολύπλοκες σχέσεις κοινωνικής συμπεριφοράς και ‘δυνατότητας συνάντησης’. Ένα τέτοιο πρόσφατο πρόγραμμα ήταν αυτό του ‘Mapchester’, όταν το Σάββατο 13 και την Κυριακή 14 Μαίου 2006, πάνω από 40 άτομα χρησιμοποίησαν έναν πομπό GPS στο Μάντσεστερ, οι περισσότεροι πεζοί. Οι οργανωτές είδαν αυτό το γεγονός ως συνεργατική, κοινοτική άσκηση:

Το Mapchester είναι ένα πείραμα στο πλαίσιο της ‘χαρτογραφίας πολιτών’ που ελπίζουμε πως θα συμβάλει σημαντικά στις ευρύτερες προσπάθειες για τη λεγόμενη χαρτογράφηση ‘ανοιχτού κώδικα’. Είναι μια νέα, γρήγορα αναπτυσσόμενη χαρτογραφική δραστηριότητα που καθοδηγείται εν μέρει από την τεχνολογία (φτηνό εξοπλισμό GPS και διαδικτυακά συνεργατικά εργαλεία, όπως OpenStreetMap.org) αλλά και από ένα πολύ διαφορετικό ήθος σε ό, τι αφορά στην παραγωγή γνώσης. Σύμφωνα με τα πρότυπα ανοιχτού κώδικα, το δικαίωμα της δημιουργίας απο-κεντρώνεται και η κατοχή γνώσης θεωρείται ως κοινός πόρος που μπορεί να διανεμηθεί και να χρησιμοποιηθεί ξανά χωρίς περιορισμό ή άδεια. Ως τέτοιο, το ‘άνοιγμα’ της κατασκευής χαρτών διαθέτει πραγματική δυναμική, δίνοντας τη δυνατότητα στους ανθρώπους να δημιουργούν τη δική τους γνώση και ενθαρρύνοντας την επαναχρησιμοποίηση των χαρτογραφικών πόρων με νεωτεριστικούς, δημιουργικούς τρόπους.


Όπως προκύπτει από τα παραπάνω παραδείγματα των προγραμμάτων Urban Tapestries και Mapchester, πρόκειται για εξερευνήσεις για το πώς εφαρμογές σε πραγματικό χρόνο μπορούν να απορροφηθούν σε πρακτικές πολιτών για την παρουσία και τον τόπο. Είναι μια κίνηση που χρησιμοποιεί πρακτικές ‘πραγματικού χρόνου’ για να ελέγξει ενεργά πώς ένα άτομο χαρτογραφεί τη δική του κοινωνική παρουσία ως πολίτης. Αυτό έχει ορισμένες σημαντικές συνέπειες, όπως η παρουσία στον πραγματικό χρόνο να γίνει πολιτική χειρονομία και άλλοθι.


Ένα παράδειγμα για το πώς η χαρτογράφηση σε πραγματικό χρόνο έγινε πολιτική χειρονομία και άλλοθι είναι η περίπτωση του ερευνητή και καλλιτέχνη Hasan Elahi. Ο Elahi κρατήθηκε και ανακρίθηκε από το FBI για τις κινήσεις του στις 12 Σεπτεμβρίου 2001, λόγω της ‘αραβικής εμφάνισής’ του και του ασταθούς τρόπου ζωής του. Παρ’ όλο που έδειξε το Μπλάκμπερι τηλέφωνό του με τα ραντεβού του, υπέστη πολλές σκληρές ανακρίσεις και εννιά ‘τεστ’ για περισσότερους από επτά μήνες, πριν θεωρηθεί ‘καθαρός’ από οποιοδήποτε αδίκημα. Έπειτα από αυτή την εμπειρία, ο Elahi αποφάσισε να τηλεφωνεί στον πράκτορά ‘του’ τού FBI πριν από κάθε του ταξίδι και να τον ενημερώνει με σαφήνεια για τη διαδρομή του. Αυτή η διευθέτηση εξελίχθηκε στη συνέχεια σε πραγματικό χρόνο, καθώς ο Elahi μετέτρεψε το τηλέφωνό του σε συσκευή παρακολούθησης και ανέφερε όλες του τις κινήσεις σε ένα χάρτη. Μετέτρεψε επίσης τη ζωή του σε μια σειρά από φωτογραφίες που όλοι μπορούν να δουν, συμπεριλαμβανομένων των τόπων από τους οποίους περνάει, των γευμάτων που τρώει, και των μπάνιων που χρησιμοποιεί. Άλλες καταγραφές του τρόπου ζωής του, όπως οι τραπεζικές αναφορές και οι αγορές του, σημειώνονται επίσης και είναι διαθέσιμες. Αυτή η μορφή αυτο-εποπτείας δεν χρησιμεύει μόνο ως μορφή τέχνης αλλά επιδιώκει να δημιουργήσει ένα συνεχές, ρευστό άλλοθι, που καθιστά διαφανείς όλες τις περιπλοκές που ένας φυσικο-ψηφιακός τρόπος ζωής περιλαμβάνει. Είναι ένα παράδειγμα όπου οι διεισδυτικές τεχνολογίες επικοινωνίας ενσωματώνουν εμπειρικό χρόνο στο τώρα.


Για να συνοψίσουμε, ο γραμμικός τρόπος σκέψης δεν θα αποτελεί πλέον ένα αποτελεσματικό μέσο κατανόησης για το πώς η κοινωνική δέσμευση και οι πολιτικές των πολιτών ενεργοποιούνται σε ένα περιβάλλον που αναπτύσσεται όλο και περισσότερο σε πραγματικό χρόνο. Η επιτυχία σε ό, τι αφορά στη συμμετοχή και την κινητοποίηση των πολιτών θα βασίζεται μάλλον στη συνεκτικότητα και την ταχύτητα παρά στο περιεχόμενο και την εξουσία.


Διαβάστε ακόμα


Centre for Mobilities Research


Mapchester (wiki)