Ο James Hughes αναλύει μια σοσιαλδημοκρατική εκδοχή του μετανθρωπισμού, τον ‘δημοκρατικό μετανθρωπισμό’, ως φυσικό προϊόν του Διαφωτισμού που πρεσβεύει την κοινωνική ισότητα και ως ενοποιό στοιχείο ανόμοιων σύγχρονων πολιτικών σχεδίων του Διαφωτισμού, όπου η γνωστική εξέλιξη και η ηλεκτρονική δημοκρατία καθιστούν δυνατή μια όλο και περισσότερο συμμετοχική και αποκεντρωμένη διακυβέρνηση.


Marc Roux: Με ποιο τρόπο ο όρος σας ‘Δημοκρατικός Διανθρωπισμός’ συνδέεται με τη δημοκρατία ως διαδικασία και τη δημοκρατία ως τελικό στόχο;


James Hughes: Όταν έγραψα το βιβλίο Citizen Cyborg το 2004, είχαμε μόλις αρχίσει να ορίζουμε μια ιδεολογική θέση για τις παραδοσιακές κοινωνικές δημοκρατικές αξίες, όπως και για τις μελλοντικές διανθρωπιστικές δυνατότητες, και την ονομάσαμε ‘δημοκρατικό διανθρωπισμό’. Στη συνέχεια, οι άνθρωποι εκείνου του χώρου υιοθέτησαν τον πιο κομψό όρο, ‘τεχνοπροοδευτικός’. Επιτρέψτε μου λοιπόν να απαντήσω πώς οι τεχνοπροοδευτικοί, και ιδίως εμείς που θεωρούμε ότι είμαστε, επίσης, διανθρωπιστές, βλέπουμε τη δημοκρατία.


Οι τεχνοπροοδευτικοί, και οι σοσιαλδημοκράτες γενικά, πιστεύουμε ότι η δημοκρατία απαιτεί ισχυρές εγγυήσεις πολιτικών ελευθεριών και δικαιωμάτων των μειονοτήτων, μια σχετικά ισότιμη κατανομή του πλούτου και της εξουσίας, ένα ισχυρό κράτος με υπευθυνότητα και διαφάνεια απέναντι στους πολίτες του, και μια διαδικασία διαβούλευσης και λήψης αποφάσεων ανοιχτή σε όλα τα ικανά άτομα. Είμαστε κριτικοί απέναντι στον τρόπο που η άνιση εξουσία στην κοινωνία, βασισμένη στο φύλο, τη φυλή, την τάξη, τη θρησκεία και τα λοιπά, διαστρεβλώνει τη δημοκρατική διαδικασία, και επιμένουμε ότι οι κρατικές υπηρεσίες είναι αναγκαίες και πρέπει να είναι ανεξάρτητες από εταιρικές και επιμέρους επιρροές.


Ως διανθρωπιστές, όμως, πιστεύουμε επίσης ότι οι δημοκρατικές κοινωνίες πρέπει να προσαρμόζονται στις αναδυόμενες τεχνολογίες. Οι αναδυόμενες τεχνολογίες που παρέχουν γενικά οφέλη, όπως οι αντιγηραντικές θεραπείες, πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα σε ό, τι αφορά στη χρηματοδότηση και να υπάρξει οικουμενική πρόσβαση σε αυτές, εφόσον αποδειχτούν ασφαλείς. Επιπροσθέτως των δημόσιων συντάξεων και της ασφάλισης για ανεργία και αναπηρία, χρειάζονται επίσης οικουμενικές εγγυήσεις για το βασικό εισόδημα, καθώς η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν αυξανόμενους αριθμούς ανθρώπων δομικά μη απασχολούμενων. Οι καταστροφικές απειλές κάποιων αναδυόμενων τεχνολογιών απαιτούν ισχυρή διεθνική ρύθμιση κι εκείνες που προέρχονται από τη φύση απαιτούν διεθνικές προληπτικές δράσεις και προετοιμασία. Οι τεχνοπροοδευτικοί πιστεύουν ότι ο ορισμός του ‘πολίτη’ θα πρέπει να επεκταθεί από τους ‘ενήλικους ανθρώπους’ στα ‘ικανά πρόσωπα’, από τη στιγμή που τα εξελιγμένα ζώα και οι έξυπνες μηχανές γίνονται μέρος της κοινωνίας. Και η πρακτική της ιθαγένειας θα χρειαστεί να αλλάξει καθώς η γνωστική εξέλιξη και η ηλεκτρονική δημοκρατία καθιστούν δυνατή μια όλο και περισσότερο συμμετοχική και αποκεντρωμένη διακυβέρνηση.


Κατά συνέπεια, το τεχνοπροοδευτικό όραμα μιας διανθρωπιστικής δημοκρατίας έχει να κάνει τόσο με τη διαδικασία όσο και με το αποτέλεσμα.


Marc Roux: Έχετε αναφερθεί εκτενώς στις πιθανές συγκλίσεις ανάμεσα στο Η+ και τις διάφορες πολιτισμικές και θρησκευτικές παραδόσεις. Το Η+, ως κίνημα, θα πρέπει να είναι οικουμενικό;


James Hughes: Ο διανθρωπισμός δεν είναι θρησκεία. Ο διανθρωπισμός προβάλλει ένα σχετικά ταπεινό αίτημα, ότι θα ήταν καλό να χρησιμοποιήσουμε τις τεχνολογίες για να υπερβούμε τα παραδοσιακά όρια του ανθρώπινου σώματος και νου. Από κει κι ύστερα παραμένουν πολλά ερωτήματα για το σκοπό, το νόημα και το καλό, στα οποία ο διανθρωπισμός δεν μπορεί να απαντήσει. Πολλοί διανθρωπιστές βρίσκουν αυτές τις απαντήσεις στις κοσμικές φιλοσοφίες του Διαφωτισμού, όπως ο ωφελιμισμός ή η φιλοσοφία του Καντ, που δεν χρειάζονται θεούς ή θρησκείες. Άλλοι βρίσκουν τις απαντήσεις και εκπληρώνουν τις ψυχολογικές και πολιτισμικές ανάγκες τους μέσα από τις παραδοσιακές θρησκείες. Έχουμε, λοιπόν, διανθρωπιστές και τεχνοπροοδευτικούς που δεν είναι θρησκευόμενοι, όπως και άλλους από τα θρησκευτικά δόγματα όλου του κόσμου.


Πέραν τούτου, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές για υπερ-νοημοσύνη, αθανασία και κοσμική μηχανική οδηγούν κάποιους διανθρωπιστές στη δημιουργία νέων θρησκειών. Νομίζω ότι αυτές οι θρησκευτικές προσπάθειες πρέπει να απαντούν σε βασικά φιλοσοφικά ερωτήματα, όπως πώς και γιατί η οικουμένη πρέπει να ελέγχεται μηχανικά, απ’ τη στιγμή που θα έχουμε θεϊκές εξουσίες. Θα ήταν κακό να καταλήξουν οι άνθρωποι σε μια στατική, βλαστική κατάσταση, βυθισμένοι σε εκστατικές διασκεδάσεις, και εάν ναι, ποιο θα είναι το πρότυπο σωτηρίας, χάρης ή ιδανικής προσωπικότητας; Υποψιάζομαι ότι οι απαντήσεις θα επαναβεβαιώνουν τις θρησκευτικές συζητήσεις των τελευταίων χιλιάδων ετών, από τις οποίες μπορούμε ακόμη να μάθουμε πολλά.


Αλλά σε ό, τι αφορά την οικουμενικότητα, δεν πιστεύω σε οικουμενικές αξίες. Όλες οι αξίες αποτελούν προϊόν που σχετίζεται με την ιστορία και οι διανθρωπιστικές αξίες είναι προϊόν του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Οι διανθρωπιστικές προσδοκίες υπάρχουν στις πιο αρχαίες θρησκευτικές παραδόσεις μας, όταν οι μάγοι- ιερείς υπόσχονταν σοφία, υγεία και μακροβιότητα μέσα από τις τεχνολογίες της εποχής τους. Οι προσδοκίες αυτές έγιναν ‘διανθρωπιστικές’ όταν συνδυάστηκαν με τις ιδέες του Διαφωτισμού για πρόοδο, ελευθερία, ατομικισμό, ανθρωπισμό και επιστημονικό εμπειρισμό.


Οι αξίες του Διαφωτισμού, όπως και οι διανθρωπιστικές προσδοκίες για υπέρβαση της ανθρώπινης κατάστασης, υπάρχουν, με τη μια ή την άλλη μορφή, σε όλους τους πολιτισμούς του κόσμου. Ωστόσο, η αποκρυστάλλωσή τους στον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό υπήρξε μοναδικά ισχυρή και ιστορικά καίρια. Υπάρχουν ακόμη κοινωνίες όπου μόνο μια μειοψηφία έχει υιοθετήσει τις αξίες του Διαφωτισμού, και όπου η μίμησή τους στο μέλλον δεν είναι εγγυημένη. Οι ριζοσπαστικές μετα-ανθρώπινες κοινωνίες μπορεί να υιοθετήσουν νέες αξίες, για τις οποίες οι σημερινοί φιλελεύθεροι δημοκρατικοί διανθρωπιστές μπορεί να ένιωθαν απέχθεια. Το μόνο που μπορούμε να πούμε σήμερα για την οικουμενικότητα του διανθρωπισμού είναι αυτό με το οποίο πολλοί άνθρωποι συμφωνούν, ότι θα ήταν καλό τα άτομα να ελευθερώνονταν από το μόχθο, την αρρώστια, τα γηρατειά, την κατάθλιψη και την αναπηρία μέσα από την ελεύθερη χρήση της τεχνολογίας.


Marc Roux: Ακόμη κι αν το επιχείρημα για την οικουμενικότητα κάποιων Η+ θεμελιωδών αξιών είναι βάσιμο, θα λέγατε ότι ο ‘τεχνοπροοδευτισμός’ είναι, επίσης, οικουμενικά εφαρμόσιμος;


James Hughes: Ο τεχνοπροοδευτισμός σχετίζεται ακόμη περισσότερο με την ιστορία απ’ ό, τι ο διανθρωπισμός. Είναι προϊόν της μη-Ρομαντικής τάσης για κοινωνική ισότητα της σκέψης του Διαφωτισμού, όπως εκπροσωπείται από τους Diderot, Condorcet, Priestley, Paine και άλλους. Πολλοί άνθρωποι από πολλούς πολιτισμούς και θρησκείες έχουν ανταποκριθεί σε αυτά τα ιδανικά και έχουν αγωνιστεί γι’ αυτά, άρα δεν πιστεύω ότι είναι αμιγώς ευρωπαϊκά ή ότι περιορίζονται απ’ το χρόνο. Είναι, όμως, πιθανό οι πιο αυταρχικές ή θεοκρατικές αξίες να υπερισχύσουν στο τέλος, γι’ αυτό και χρειάζονται διαρκή υπεράσπιση.


Marc Roux: Με ποιο τρόπο οι τεχνολογίες Η+ μπορούν να ενθαρρύνουν την ανεκτικότητα και να μειώσουν τις σημερινές ανισότητες;


James Hughes: Οι νέες τεχνολογίες απλώς αλλάζουν το πεδίο στο οποίο αγωνιζόμαστε για τον Διαφωτισμό. Δεν κάνουν αναγκαστικά τη νίκη λιγότερο ή περισσότερο βέβαιη. Από τη μια πλευρά, οι αναδυόμενες τεχνολογίες γεννούν μια νέα μορφή ρατσισμού, τον ‘ανθρώπινο- ρατσισμό’. Βλέπουμε πολλούς βιοσυντηρητικούς, που αντιτίθενται όλοι τους στον ρατσισμό με βάση το χρώμα της επιδερμίδας, να χρησιμοποιούν ασυνείδητα ρατσιστική γλώσσα ενάντια στα εξελιγμένα ανθρώπινα πλάσματα και τους κλώνους. Οι εξελιγμένοι άνθρωποι θα πάρουν τις δουλειές των παιδιών μας. Θα μισούν τους κανονικούς ανθρώπους και θα προσπαθούν να μας ελέγχουν. Τα παιδιά τους θα υποφέρουν από τις εγωϊστικές πράξεις τους ( ακριβώς όπως τα παιδιά που είναι καρποί επιμιξίας), κι επομένως δεν θα τους επιτρέπεται να έχουν παιδιά. Θα έχουν διαφορετικές αξίες από τους ‘κανονικούς’ ανθρώπους.


Εάν, από την άλλη πλευρά, υπερασπιστούμε τη σοσιαλδημοκρατία και αγωνιστούμε για φιλελεύθερες αξίες και αλληλεγγύη, τότε οι τεχνολογίες θα μπορέσουν να μειώσουν την ανισότητα και να διευκολύνουν μια βαθύτερη κατανόηση μέσα από τις διαιρέσεις μας. Η άμεση από νου-σε νου επικοινωνία, για παράδειγμα, μπορεί να δημιουργήσει πολύ πιο βαθιά εμπάθεια για τις εμπειρίες και τους τρόπους σκέψης άλλων ανθρώπων. Η εξάλειψη γνωστικών και φυσικών αναπηριών θα επιτρέψει σε ανθρώπους, που προηγουμένως δεν μπορούσαν, να συμμετάσχουν στην κοινωνία. Οι τεχνολογίες δεν θα κάνουν την κοινωνία πιο ισότιμη ή ανεκτική, αλλά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις τεχνολογίες για να γίνουμε πιο ισότιμοι και ανεκτικοί.


Marc Roux: Πώς μπορεί η δημόσια πολιτική να αντιμετωπίσει την αμηχανία του κοινού απέναντι στις τεχνολογίες Η+;


James Hughes: Υπάρχουν πολλές πηγές αντίθεσης στην ανάπτυξη των τεχνολογιών. Κάποιες δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με δημόσια πολιτική, ενώ άλλες μπορούν. Η πεποίθηση ότι τα ανθρώπινα πλάσματα δημιουργήθηκαν από το Θεό για να έχουν ένα συγκεκριμένο είδος σώματος, σεξουαλικότητας, μέγιστης διάρκειας ζωής ή μυαλού, δεν είναι κάτι που η πολιτική και το ορθολογιστικό επιχείρημα μπορεί να αγγίξει. Είτε θα επιτρέψουμε σε αυτό το είδος προκατάληψης να ελέγξει τις ζωές μας, είτε δεν θα το επιτρέψουμε.


Υπάρχουν όμως δυο προβληματισμοί για την τεχνολογία στους οποίους πρέπει οπωσδήποτε να δώσουμε απάντηση: η ασφάλεια και η ισότητα. Οι άνθρωποι ορθά ανησυχούν ότι οι καπιταλιστές της ιατρικής θα προσπαθήσουν να αποκρύψουν τους κινδύνους και να προβάλουν τα οφέλη οποιουδήποτε πράγματος μπορεί να τους αποφέρει κέρδος. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε δημόσια χρηματοδότηση της επιστημονικής έρευνας και ισχυρές ανεξάρτητες υπηρεσίες για δοκιμές και ρυθμίσεις.


Επίσης, οι άνθρωποι ανησυχούν δικαίως ότι η ανισότιμη πρόσβαση στις τεχνολογίες θα κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους. Αυτό μπορεί να ξεπεραστεί με προσπάθειες για τη διασφάλιση ευρύτερης πρόσβασης μέσα από μια οικουμενική ιατρική περίθαλψη, μεταφορά τεχνολογίας και επιδοτούμενη πρόσβαση.


Marc Roux: Υπάρχει κάποια δημοκρατική διαδικασία που να μπορεί να εγγυηθεί ότι οι τεχνολογίες Η+ δεν θα χρησιμοποιηθούν από τη βιομηχανία του μάρκετινγκ προκειμένου να ελεγχθούν πιο αποτελεσματικά οι οικονομικές συμπεριφορές και οι επιλογές των πολιτών;


James Hughes: Η γνωστική ελευθερία αποτελεί ήδη μέρος του δημοκρατικού αγώνα γύρω από θέματα όπως ο καπνός, ο ανοιχτός κώδικας, η διαφήμιση κι η ιδιωτικότητα. Οι χειρότερες πρακτικές μπορούν να απαγορευτούν απερίφραστα, όπως οποιαδήποτε απόπειρα εθισμού του καταναλωτή σε ένα προϊόν ή η άμεση διαφήμιση στα παιδιά. Αλλά οι ελεύθερες κοινωνίες πρέπει να επιτρέπουν τις απόπειρες πώλησης πραγμάτων ακόμη κι αν υπάρχει επιτυχής ψυχολογική εκμετάλλευση. Η ευθύνη μας είναι να διδάσκουμε τα παιδιά να είναι κριτικοί και συνειδητοποιημένοι καταναλωτές. Χρειάζομαι πραγματικά αυτά τα ρούχα, το μέικαπ ή τη χειρουργική, ή απλώς τα θέλω επειδή με έπεισαν ότι αν τα έχω θα είμαι πετυχημένη όπως αυτό το μοντέλο; Χρειάζομαι πραγματικά ένα γρήγορο αμάξι για να είμαι άντρας; Ο αυξανόμενος έλεγχος στο ίδιο μας το μυαλό και την ενημέρωση που λαμβάνομε θα μας δώσει περισσότερες δυνατότητες να ελευθερωθούμε από την εξωτερική εμπορική και πολιτική χειραγώγηση, όπως ακριβώς δημιουργεί νέους τρόπους χειραγώγησης των άλλων.


Marc Roux: Τι πιστεύετε για το σημερινό καθεστώς της βιοπολιτικής και, πιο συγκεκριμένα, του τεχνοπροοδευτισμού, στην Αμερική του Μπαράκ Ομπάμα;


James Hughes: Όλοι σχεδόν οι διανθρωπιστές ή τεχνοπροοδευτικοί ενθουσιάστηκαν που είδαν τον Τζορτζ Μπους να φεύγει και όλοι σχεδόν ελπίζουν στη διοίκηση Ομπάμα. Η επιρροή της Χριστιανικής Δεξιάς, της Big Oil και άλλων δεξιών ομάδων του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος έχει πολώσει την Αμερική ανάμεσα στους κοσμικούς, φιλελεύθερους, υπέρμαχους της επιστήμης Δημοκρατικούς και τους αντι-επιστημονικούς Ρεπουμπλικάνους. Μας υποσχέθηκαν και περιμένουμε μια ισχυρή δέσμευση για τη βασική επιστημονική έρευνα, όπως και μεταρρυθμίσεις που θα κάνουν την ιατρική περίθαλψη, την πρόσβαση στο διαδίκτυο και άλλες τεχνολογίες περισσότερο οικουμενικές.


Στον πιο μικρό κόσμο της βιοπολιτικής, οι τεχνοπροοδευτικοί, ειδικότερα, κάνουν τεράστια άλματα. Οι φιλελεύθεροι βιοηθικιστές έχουν ανακαλύψει τον διανθρωπισμό και δηλώνουν ότι τάσσονται, σε γενικές γραμμές, υπέρ μιας φιλελεύθερης ρύθμισης της εξέλιξης. Οι σαφώς νέο-φιλελεύθεροι (ή, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ‘libertarian’), που είναι υπέρμαχοι του φονταμενταλισμού της ελεύθερης αγοράς, έχουν κάνει πίσω και η Χριστιανική Δεξιά βρίσκεται σε σύγχυση και αποπροσανατολισμό. Η Παγκόσμια Διανθρωπιστική Ένωση μετονομάστηκε σε Humanity+ και αναπτύσσεται γρήγορα, όπως και οι σχετικές οργανώσεις που εργάζονται για την αντιγήρανση, τη νανοτεχνολογία και τη βιοπολιτική. Είμαστε, λοιπόν, πολύ αισιόδοξοι.

Η ιστορία της μετανθρωπιστικής πολιτικής αποτελεί μέρος της ευρύτερης ιστορίας ενός αγώνα τριακοσίων ετών για τον Διαφωτισμό. Ο μετανθρωπισμός έχει, ασφαλώς, τις ρίζες του πριν από την εποχή του Διαφωτισμού, καθώς οι πρώτοι πρόγονοί μας επεδίωξαν να υπερβούν τα όρια του ανθρώπινου σώματος, να καθυστερήσουν τον θάνατο και να φτάσουν στη σοφία. Όμως, οι προσδοκίες αυτές έγιναν μετανθρωπισμός όταν, για να τις εκπληρώσουν, οι άνθρωποι άρχισαν να χρησιμοποιούν την επιστήμη και την τεχνολογία αντί για τη μαγεία και τον πνευματισμό.


Στα πρώτα κείμενα φιλοσόφων του Διαφωτισμού, όπως ο Diderot και ο Condorcet, υπήρχε η άποψη ότι τελικά θα μπορούσαμε να πετύχουμε ριζική μακροβιότητα, μηχανική νοημοσύνη, απελευθέρωση από τον μόχθο και ριζοσπαστική εξέλιξη της ανθρώπινης μορφής.


Η ιστορία της προόδου του Διαφωτισμού, η πίστη ότι μπορούμε συνεχώς να βελτιώνουμε την κατάστασή μας μέσα από ορθολογικές επιστημονικές ανθρώπινες ικανότητες, έχει επίσης μια πολιτική διάσταση. Ο Διαφωτισμός υποστήριζε τη δημοκρατία και τα ατομικά δικαιώματα. Η γαλλική εκδοχή του πρέσβευε επίσης την κοινωνική ισότητα και υποστήριζε την ελευθερία της αγοράς. Οι εντάσεις ανάμεσα σε αυτές τις δυο εκδοχές της σκέψης του Διαφωτισμού εξακολουθούν να υφίστανται στο σύγχρονο μετανθρωπιστικό κίνημα.


Η αντίσταση στις ιδέες του Διαφωτισμού που άρχισε πριν από τριακόσια χρόνια διαμορφώνει μέχρι σήμερα την αντίσταση στον μετανθρωπιστικό μελιορισμό. Οι θρησκευόμενοι συντηρητικοί απορρίπτουν το ανθρωπιστικό αίτημα ότι η βελτίωση μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την αμιγώς ανθρώπινη ικανότητα και προβλέπουν ολέθριες επιπτώσεις για αυτή την ύβρη. Από την άλλη πλευρά, αυταρχικοί πολιτικοί, ιδίως αυτοί που αποκόπηκαν από τις ρίζες του Διαφωτισμού, ενστερνίζονται και υπερασπίζονται κάποια μετανθρωπιστικά σχέδια.


Ένα παράδειγμα είναι ο ενστερνισμός της ριζικής μεταμόρφωσης της ανθρώπινης φύσης από το σοσιαλισμό. Μερικοί από τους ιδρυτές του μετανθρωπισμού του εικοστού αιώνα, όπως ο φυσικός J..D. Bernal και ο βιολόγος J.B.S. Haldane ήταν επίσης μαρξιστές και πίστευαν ότι ένα τεχνοκρατικό κράτος θα ενθάρρυνε την άνθιση της ανθρώπινης δυνατότητας μέσα από τη συστηματική εφαρμογή της γνωστικής επιστήμης, της γενετικής μηχανικής και της cyborgization. Άλλο παράδειγμα ήταν η διαδεδομένη υιοθέτηση της ευγονικής τόσο από την Αριστερά όσο και από τη Δεξιά, που οδήγησε στη συστηματική εξαναγκαστική στείρωση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων για υποτιθέμενες γενετικές ατέλειες.


Είναι κατανοητό ότι μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρξε μια ευρύτερη απέχθεια στην Αριστερά για τις βιοουτοπικές ιδέες. Η Αριστερά ωθήθηκε ακόμη περισσότερο προς μια ρομαντική τεχνοφοβία από τους περιβαλλοντολόγους, την αντιεταιρική και αντιπολεμική Νέα Αριστερά, την πνευματική και βουκολική αντικουλτούρα και τις επιθέσεις των μεταμοντερνιστών κατά του Διαφωτισμού. Ωστόσο, υπήρχαν ακόμη τάσεις μετανθρωπιστικού μελιορισμού σε ιδέες όπως η ψυχεδελική απελευθέρωση, η εναλλακτική τεχνολογία και ο αναρχισμός. Ο Ιρανοαμερικανός F.M. Esfandiary, ‘FM2030’, ο οποίος προώθησε τον όρο του ‘μετανθρωπισμού’ συνέθεσε την αριστερή-φιλελεύθερη πολιτική με την υποστήριξη της επέκτασης της ζωής, της βιοτεχνολογίας και της γνωστικής εξέλιξης. Συνολικά, η Αριστερά έγινε πολύ πιο κριτική απέναντι στην τεχνολογία απ’ όσο είχαν υπάρξει οι μαρξιστές, οι σοσιαλδημοκράτες και οι προοδευτικοί.


Ως αποτέλεσμα του τεχνοσκεπτικισμού της Αριστεράς, οι νεοφιλελεύθεροι και οι αναρχικοί της αγοράς ήταν κατεξοχήν υπέρμαχοι του τεχνοουτοπισμού στις δεκαετίες του 1970 και 1980- από τους εταιρικούς φουτουριστές μέχρι τους αναρχοκαπιταλιστές που ονειρεύονταν ανεξάρτητα κράτη στο διάστημα και σε εγκαταλειμμένες πετρελαιοπηγές. Από τη στιγμή που η Silicon Valley εξελίχτηκε σε δίκτυο επιχειρήσεων για τον νεοφιλελευθερισμό, αυτή η τάση του μετανθρωπισμού βρήκε τη φυσική της θέση. Από τη στιγμή που το email και το Web άρχισαν να συνδέουν τους τεχνόφιλους ανά τον κόσμο, το νεοφιλελεύθερο Extropy Institute, που ίδρυσε ο φιλόσοφος Max More, εμφανίστηκε στη δεκαετία του 1990 ως οι πρώτοι οργανωμένοι υπέρμαχοι του μετανθρωπισμού.


Εν μέρει λόγω της αντίδρασης στις απόψεις των Extropians για την ελεύθερη αγορά, οι Ευρωπαίοι μετανθρωπιστές οργάνωσαν την ευρύτερη World Transhumanist Association (WTA-Παγκόσμια Μετανθρωπιστική Ένωση) στο τέλος της δεκαετίας του 1990. Η WTA συγκέντρωνε σοσιαλδημοκράτες και νεοφιλελεύθερους γύρω από έναν φιλελεύθερο δημοκρατικό ορισμό του μετανθρωπισμού, κωδικοποιημένου στη Μετανθρωπιστική Διακήρυξη.


Μεταξύ 2002 και 2004 έγιναν οι πρώτες δημόσιες συζητήσεις για το μετανθρωπιστικό σχέδιο σε επίλεκτους πολιτικούς κύκλους. Ο Francis Fukuyama δημοσίευσε το βιοσυντηρητικό μπεστ-σέλλερ Our Posthuman Future και διορίστηκε, επί κυβερνήσεως Μπους, στο Προεδρικό Συμβούλιο για την Βιοηθική (PBC) από τον βιοσυντηρητικό συνάδελφό του Leon Kass. Υπό την ηγεσία των Kass και Fukuyama, το PBC δημοσίευσε την έκθεση Beyond Therapy, που εισηγείτο την ανάγκη για ισχυρή ρύθμιση της γνωστικής εξέλιξης, της επιμήκυνσης της ζωής και άλλων βιοτεχνολογιών. Την ίδια στιγμή, η Αμερικανική Χριστιανική Δεξιά και το Βατικανό, πέρα από την αντίθεσή τους στις αμβλώσεις, ασκούσαν μια ευρύτερη κριτική στις αναπαραγωγικές τεχνολογίες και την εξέλιξη του ανθρώπου. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, αριστεροί και περιβαλλοντολογικοί κριτικοί της βιοτεχνολογίας όπως οι Jeremy Rifkin, Bill McKibben, το Κέντρο για την Γενετική και την Κοινωνία (Center for Genetics and Society) και οι ριζοσπαστικές ομάδες για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία άρχισαν επίσης να εναντιώνονται στη νανοϊατρική, τη γενετική μηχανική και την ανθρώπινη εξέλιξη. Σταδιακά αναπτύχθηκε ένα δίκτυο βιοσυντηρητικών της Αριστεράς και της Δεξιάς, το οποίο συνέδεε τις ομάδες αυτές από τις δυο πλευρές του Ατλαντικού.


Η διοίκηση Μπους, η θρησκευτική Δεξιά και η εμφάνιση του βιοσυντηρητικού άξονα Αριστεράς- Δεξιάς είχαν πολωτική επίδραση στους βιοπολιτικούς διανοούμενους, με αποτέλεσμα πολλοί από αυτούς να ενωθούν με το αναπτυσσόμενο μετανθρωπιστικό κίνημα και να γίνουν σαφώς υπέρμαχοι του δικαιώματος της ανθρώπινης εξέλιξης. Βιοηθικιστές όπως οι John Harris και Julian Savulescu, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώθηκαν με τους Αμερικανούς βιοηθικιστές Arthur Caplan, Henry Greely και Gregory Pence στην υπεράσπιση του αναπαραγωγικού κλωνισμού, της βλαστικής επιλογής και της γνωστικής εξέλιξης. Παρόλο που οι διανοούμενοι αυτοί απορρίπτουν κατηγορηματικά τον χαρακτηρισμό του μετανθρωπιστή, εκπροσωπούν τη φυσική εξέλιξη της ηθικής στη βιοπολιτική του Διαφωτισμού, προϊόν της οποίας είναι ο μετανθρωπισμός.


Στο μεταξύ, οι μετανθρωπιστές που συγκεντρώθηκαν υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Μετανθρωπιστικής Ένωσης (World Transhumanist Association) , που αριθμεί τώρα πάνω από 5000 μέλη σε περισσότερες από 100 χώρες, ανακάλυπταν την τάση για κοινωνική ισότητα της σκέψης του Διαφωτισμού. Οι σφυγμομετρήσεις για τους μετανθρωπιστές αναφέρουν ότι, σε γενικές γραμμές, 40-50% ανήκουν στην Αριστερά- από τους Κομμουνιστές και τους αριστερούς αναρχικούς μέχρι τους Αμερικανούς ‘φιλελεύθερους’, ενώ μόνο ένα τέταρτο από αυτούς τοποθετούνται στην οικονομική Δεξιά, από τους αναρχοκαπιταλιστές μέχρι τους ευρωφιλελεύθερους. Μολονότι όλοι σχεδόν οι μετανθρωπιστές συμφωνούν στην πολιτισμική πολιτική, η τεράστια ποικιλία απόψεων σε ό, τι αφορά την οικονομία έχει οδηγήσει σε πολλές αψιμαχίες.


Μια άλλη δυναμική, στη δεκαετία του 2000, είναι η αυξανόμενη εστίαση των μετανθρωπιστών στις αποκαλυπτικές δυνατότητες των αναδυόμενων τεχνολογιών. Αυτό εκδηλώθηκε με την ανάπτυξη της υποκουλτούρας της χιλιετίας περί ‘Μοναδικότητας’ (Singularitarian) , η οποία προβλέπει τη μέρα που η μηχανική νοημοσύνη θα ξεπεράσει την ανθρώπινη και ποικίλλει από τον αφελή τεχνοουτοπισμό μέχρι τον αποκαλυπτικό φαταλισμό σε σχέση με το αποτέλεσμα της ‘Μοναδικότητας’ και την ικανότητά μας να επιδράσουμε σ’ αυτήν. Έξω απ’ αυτή την υποκουλτούρα, πάντως, πολλοί μετανθρωπιστές έχουν αρχίσει να ασχολούνται σοβαρά με μια πολιτική ρύθμισης και ασφάλειας που μπορεί να μειώσει τις απειλές από τις τεχνολογίες μαζικής καταστροφής, προωθώντας παράλληλα τη χρήση των αναδυόμενων τεχνολογιών που καθιστούν τον πολιτισμό πιο ελαστικό απέναντι στους κινδύνους καταστροφής. Η ενασχόληση με αυτά τα ζητήματα συνέβαλε στην πτωτική επιρροή της δεξιάς που αντιτίθεται στον κρατισμό στο πλαίσιο του μετανθρωπισμού.


Στο βιβλίο μου, Citizen Cyborg, υποστήριξα μια σοσιαλδημοκρατική εκδοχή του μετανθρωπισμού, τον ‘δημοκρατικό μετανθρωπισμό’, ως φυσικό προϊόν του Διαφωτισμού που πρεσβεύει την κοινωνική ισότητα και ως ενοποιό στοιχείο ανόμοιων σύγχρονων πολιτικών σχεδίων του Διαφωτισμού. Τον όρο αυτό έχει τώρα υποκαταστήσει, μεταξύ των μετανθρωπιστών της Αριστεράς, ο πιο μελιστάλαχτος όρος ’τεχνοπροοδευτικός’, στον οποίον αναφέρομαι στη συνέντευξή μου σε αυτό το αφιέρωμα και για τον οποίον μπορεί κανείς να μάθει περισσότερα στο Institute for Ethics and Emerging Technologies.


Ένα άλλο επιχείρημα που ανέπτυξα στο Citizen Cyborg ήταν ότι η νέα βιοπολιτική έθεσε μοναδικά πολιτικά ερωτήματα και γέννησε έναν νέο άξονα στο χώρο των ιδεών, μαζί με μια οικονομική και πολιτισμική πολιτική. Μια πρόβλεψη για αυτό το μοντέλο ήταν ότι θα υπήρχαν τελικά συντηρητικές, πολιτισμικά, εκδοχές του μετανθρωπισμού, από μια Νέα Δεξιά και λαϊκίστικες παραλλαγές της . Αυτές άργησαν να αναπτυχθούν και λιγότεροι από 5% των μετανθρωπιστών αναγνωρίζονται συνειδητά ως ‘συντηρητικοί’. Αλλά έχουν εμφανιστεί οι θρησκευόμενοι μετανθρωπιστές, μερικοί από τους οποίους έχουν πιο συντηρητικά ήθη. Για παράδειγμα, υπάρχει τώρα μια αναπτυσσόμενη Mormon Transhumanist Association (Μετανθρωπιστική Ένωση Μορμόνων) που βλέπει την αθανασία και τη Μοναδικότητα ως εκπλήρωση της προφητείας των Μορμόνων. Το 2009, η ομάδα Conservatism Plus έχει οργανώσει ένα δίκτυο για ‘μετανθρωπιστές που υποστηρίζουν νεοφιλελεύθερες, συντηρητικές, κρατικιστικές, ρεπουμπλικανικές ή άλλες συντηρητικές απόψεις’.


Οι μετανθρωπιστές εκτός Ηνωμένων Πολιτειών έχουν επίσης αρχίσει ν’ αναπτύσσουν ξεχωριστές πολιτικές προοπτικές. Το πιο λεπτομερές μετανθρωπιστικό πολιτικό ντοκουμέντο, μέχρι στιγμής, είναι το μανιφέστο της Italian Transhumanist Association (AIT), που δημοσιεύτηκε το 2008. Αναλύει τη στρατηγική κατάσταση της επιστήμης και του κοσμικισμού στην Ιταλία και το ρόλο που η AIT πρέπει να παίξει για να προωθήσει ισότιμη πρόσβαση στις τεχνολογίες, αντανακλώντας την επιρροή μιας εξέχουσας ομάδας σοσιαλιστών σε αυτή την ομάδα.


Ο ενστερνισμός του μετανθρωπισμού στη Λατινική Αμερική, την Αφρική και την Ασία είναι πολύ πιο αργός απ’ ό, τι στα πιο κεντρικά μέρη του κόσμου, αλλά και πάλι η αποδοχή του συνδέεται με τη διάδοση του Διαφωτισμού γενικά. Για κάποιους στον αναπτυσσόμενο κόσμο, ο μετανθρωπισμός εμφανίζεται ως ‘ Διαφωτισμός στα στεροειδή’, μια ιδεολογία που επενδύει στην εθνική τεχνολογική και βιοιατρική πρόοδο επαναστατικές φιλοδοξίες. Για άλλους, όπως είναι πολλοί Ασιάτες, η δυτική βιοπολιτική πόλωση μοιάζει άσχετη, καθώς υπάρχει μικρή αντίσταση στις ριζικές εφαρμογές της τεχνολογίας και πολύ λιγότερος ενθουσιασμός για ριζοσπαστικό δυτικό ατομικισμό.


Τελικά, όπως σε όλα τα κινήματα, έχουν εμφανιστεί εσωτερικές εντάσεις ανάμεσα σε αυτούς που θα ήθελαν να επαναδιατυπώσουν τον μετανθρωπισμό για να τον κάνουν λιγότερο απειλητικό, και εκείνους που υπερασπίζονται πιο ριζοσπαστικές και φουτουριστικές φιλοδοξίες. Σε μια προσπάθεια να αλλάξει ονομασία, η World Transhumanist Association ονομάστηκε Humanity+ και συζητά την υποβάθμιση του μετανθρωπισμού και της ιδέας του ‘μετα-ανθρώπινου’ προς όφελος της μακροβιότητας και της γνωστικής εξέλιξης. Ως αντίδραση, πιο ριζοσπαστικοί μετανθρωπιστές συγκεντρώθηκαν στην ένωση ‘Οrder of Cosmic Engineers’ και δημοσίευσαν το δικό τους μανιφέστο ‘ Ναι! Στον Μετανθρωπισμό’.


Την ώρα που ο κόσμος εισέρχεται σε μια βαθιά οικονομική κρίση, με απειλές κλιματικής αλλαγής και όπλων μαζικής καταστροφής, η εν εξελίξει πολιτική του μετανθρωπισμού μπορεί να φαίνεται σε ορισμένους επιπόλαιη. Εξακολουθώ, όμως, να πιστεύω ότι σ’ αυτόν τον αιώνα οι μετανθρωπιστές υπέρμαχοι των αξιών του Διαφωτισμού θα έχουν την ίδια επίδραση στην πολιτική της τεχνολογίας που είχαν οι πρόγονοί τους στην οικονομία και τον πολιτισμό. Λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη την τεράστια ποικιλία της μετανθρωπιστικής πολιτικής, δεν είναι καθόλου σαφές ποια εκδοχή του Διαφωτισμού θα υπερασπιστεί.