Η Rutvica Andrijasevic επικρίνει τις εκστρατείες ενάντια στην παράνομη διακίνηση προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση σαν ένα τμήμα της ευρύτερης διαχείρισης της μετανάστευσης. Η φεμινιστική αντίληψη που συνδέει την παράνομη διακίνηση αποκλειστικά με το οργανωμένο έγλκημα και τη βία τείνει να υποστηρίζει την κρατική πολιτική για την ενίσχυση των συνόρων και των μεταναστευτικών ελέγχων και έχει, ως αποτέλεσμα, αρνητικές επιπτώσεις για τις ζωές των μεταναστριών.


E: Αγαπητή καθηγήτρια Andrijasevic, το Re-public κάνει ένα αφιέρωμα για το ‘πέρασμα των συνόρων και το φύλο’ και σκεφτήκαμε να απευθυνθούμε σε σας, καθώς το έργο σας σχετίζεται πολύ με αυτά τα ζητήματα. Πρώτα απ’ όλα, θα θέλαμε να σας ρωτήσουμε τι σας οδήγησε σ’ αυτή την προβληματική, ποιοι παράγοντες επηρέασαν την επιλογή σας;



Rutvica Andrijasevic: Τα τελευταία δυο χρόνια ασχολούμαι με το ζήτημα της παράνομης διακίνησης προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση και εξετάζω το θέμα των γυναικών που περνούν τα σύνορα και τις πρακτικές τους, μέσα απ’ αυτό το αντικείμενο, αυτή την προβληματική. Πιο συγκεκριμένα, ασχολήθηκα με την ευθύνη του κράτους, των συνοριακών ελέγχων και των μεταναστευτικών καθεστώτων στη δημιουργία συνθηκών για την ύπαρξη και διάδοση της παράνομης διακίνησης, με μείωση της δυνατότητας των ανθρώπων, ιδιαίτερα των γυναικών, από χώρες που δεν είναι κράτη μέλη της Ε.Ε., να έρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ασχολήθηκα με την παράνομη διακίνηση προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση από αυτή τη σκοπιά, εξαιτίας της απογοήτευσης και του θυμού μου απέναντι στις φεμινίστριες που επιχείρησαν να χειριστούν το θέμα. Το αντιμετώπισαν κυρίως από τη σκοπιά της βίας κατά των γυναικών και ένιωθα ότι αυτό δεν ήταν αρκετό επειδή, μολονότι μπορεί να παίζουν ρόλο στοιχεία που έχουν να κάνουν με τις σχέσεις εξουσίας, η ευθύνη των δυτικών κρατών στη δημιουργία συνθηκών που ευνοούν την παράνομη διακίνηση πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη. Διαφορετικά, εάν οι δυτικές φεμινίστριες, εξετάσουν το θέμα μόνο από την πλευρά του οργανωμένου εγκλήματος, θα στηρίξουν την κρατική πολιτική για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και συνεπώς θα συμβάλουν στην ενίσχυση των συνόρων και των μεταναστευτικών ελέγχων. Ξεκίνησα, λοιπόν, από κει : με σκοπό να φέρω αυτή την προβληματική στη φεμινιστική σκέψη, να ωθήσω τις φεμινίστριες να επαναφέρουν το κράτος στην ανάλυση της παράνομης διακίνησης προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση.



Ε: Το έργο σας φέρνει στο προσκήνιο το ρόλο της δράσης και της επιθυμίας αυτών των γυναικών, που συχνά απαλείφεται μέσα από ανθρωπιστικές κουβέντες για την πατριαρχία και τη βία. Εάν αυτό ισχύει, πιστεύετε ότι το έργο σας εγγράφεται στην ευρύτερη εικόνα αυτού που σήμερα αποκαλούμε την επιστροφή στη δυνατότητα δράσης του υποκειμένου (agency);



Rutvica Andrijasevic: Βασικά, αυτό που προσπάθησα να κάνω είναι να εξετάσω την παράνομη διακίνηση προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση από τη σκοπιά της μετανάστευσης. Δηλαδή, όπως είπα προηγουμένως, να συμπεριλάβω το κράτος και, δεύτερον, να αμφισβητήσω την κυρίαρχη φιλολογία και να δείξω ότι είναι πολύ απλοϊκό και ανεπαρκές να βλέπουμε το θέμα μ’ αυτόν τον τρόπο, απ’ τη σκοπιά ακριβώς της βούλησης του θύματος. Καθώς η παράνομη διακίνηση προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση έχει να κάνει με την πορνεία, όλη η συζήτηση και η γνώση μας έχει επηρεαστεί, σε μεγάλο βαθμό, από τις φεμινιστικές συζητήσεις για την πορνεία. Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες ορίζονται ως παράγοντες ή θύματα ανάλογα με το εάν εξαναγκάστηκαν ή εάν επέλεξαν την πορνεία. Στην εργασία μου δείχνω ότι αυτό δεν αρκεί για να καταλάβουμε τι διακυβεύεται και πώς οι γυναίκες διαπραγματεύονται τις εντάσεις και τις αντιφάσεις στις ιστορίες της ζωής τους. Έπρεπε, λοιπόν, να εξετάσω πώς ερμηνεύουμε και πώς κατανοούμε καταστάσεις όπου οι γυναίκες που έφτασαν, για παράδειγμα, σε ένα δυτικό κράτος μέσω δικτύων παράνομης διακίνησης για σεξουαλική εκμετάλλευση και εξαναγκάστηκαν στην πορνεία, κατηγοριοποιούνται από κει και πέρα ως θύματα παράνομης διακίνησης. Με άλλα λόγια, έπρεπε να εξετάσω πώς αυτή η ομάδα γυναικών αντιλαμβάνεται την κατάσταση: όταν λένε, ταυτόχρονα, και ότι εξαναγκάστηκαν στην πορνεία και ότι την επέλεξαν. Πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε το γεγονός ότι θεωρούν ότι είναι επαγγελματίες εργαζόμενες του σεξ και θύματα, ταυτόχρονα;


Η δική μου προσπάθεια είναι, λοιπόν, να αναπτύξω ένα θεωρητικό πλαίσιο στο οποίο θα εντάξω και, στη συνέχεια, θα εξετάσω τις εντάσεις, τις αντιφάσεις και τους τρόπους με τους οποίους οι γυναίκες προσπαθούν να διαπραγματευτούν και να μείνουν πιστές σε μια σειρά εαυτών- όπως μητέρα, σύζυγος ή θύμα-που συνήθως δεν είναι συμβατοί με τις κυρίαρχες αφηγήσεις για την παράνομη διακίνηση προσώπων. Εξετάζω γιατί και με ποιους τρόπους οι γυναίκες αναγνωρίζουν και αντιστέκονται ταυτόχρονα σε ορισμένες καταστάσεις υποκειμένου. Η προσπάθεια αποσκοπεί, από τη μια πλευρά, να ασχοληθούν οι φεμινιστικές αναλύσεις με τις μελέτες για τη μετανάστευση ή τις διεθνείς αναλύσεις για την παράνομη διακίνηση προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση. Κι από την άλλη πλευρά, να μπει το θέμα της μετανάστευσης στον φεμινισμό και να γίνει μέρος της συλλογικής προσπάθειας για την ανάπτυξη θεωριών με περισσότερες αποχρώσεις.



Ε: Αυτό ισχύει, επίσης, για τη μελέτη της μεταναστευτικής ροής. Για παράδειγμα, αποτελείτε μέρος ενός ευρύτερου κινήματος που ασκεί κριτική στην έννοια της ‘Ευρώπης Φρούριο’ και στην ιδέα του στρατοπέδου ως υπέρτατης έκτακτης κατάστασης χωρίς νόμους. Εάν καταλαβαίνω καλά, είναι ένα είδος έμμεσης κριτικής στον Agamben. Γιατί θεωρείτε προβληματική την έννοια της ‘έκτακτης κατάστασης’ ως θεωρητικό εργαλείο για την κατανόηση της κατάστασης των μεταναστών;



Rutvica Andrijasevic: Νομίζω ότι αυτό που διακυβεύεται εδώ είναι πολιτικό αλλά και θεωρητικό. Από τη μια πλευρά, σκοπός μου είναι να αμφισβητήσω την ιδέα που κάνει διάκριση ανάμεσα στο εντός και το εκτός Ευρώπης, με το μεταναστευτικό ρεύμα να τοποθετείται απέξω, στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης, και να προσπαθεί να μπει μέσα. Και, από την άλλη πλευρά, να εξετάσω τους τρόπους με τους οποίους τα μεταναστευτικά ρεύματα αμφισβητούν την τρέχουσα έννοια της ‘Ευρώπης Φρούριο’, αλλά επίσης την έννοια ότι η Ευρώπη τελειώνει στα εξωτερικά της σύνορα, έτσι ώστε να έχουμε χώρες εντός και χώρες εκτός Ε.Ε. Προσπαθώ να το κάνω με δυο τρόπους: πρώτον, εξετάζοντας την τρέχουσα μεταμόρφωση των συνόρων. Δείχνοντας πώς τα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης δεν είναι εντοπισμένα, δεν αποτελούν συγκεκριμένα εδάφη. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει πλέον αντιστοιχία μεταξύ του εξωτερικού συνόρου- της επικράτειας της Ε.Ε.- και της πολιτείας της, αλλά ότι τα σύνορα επεκτείνονται τόσο πέρα όσο και εντός της επικράτειας της Ε.Ε.


Μέσα από τις συμφωνίες για επανεισδοχή και άλλα παρόμοια εργαλεία, δημιουργείται μια νομική συνέχεια ανάμεσα στους χώρους που περιβάλλουν την Ε.Ε. και την ίδια την Ε.Ε. Το έργο της Enrica Rigo το δείχνει πολύ καθαρά. Και θέτει σε αμφισβήτηση την ιδέα μιας δυαδικής διάκρισης ανάμεσα στο εντός και το εκτός Ευρώπης, δείχνοντας ότι οι μετανάστες αποτελούν συστατικό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτείας. Δείχνει, επίσης, ότι η Ευρώπη δεν συγκροτείται μέσα από τον αποκλεισμό, όπως συνάγεται από τη συζήτηση για την ‘Ευρώπη Φρούριο’, απ’ τη σκοπιά του εντός και του εκτός, αλλά μάλλον μέσα απ’ αυτό που οι γνώστες αποκαλούν ‘διαφοροποιημένες συμπεριλήψεις’. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη οργανώνεται μέσα από τη διαχείριση διαφοροποιημένης πρόσβασης στην αγορά εργασίας και την υπηκοότητα, κι αυτό γίνεται με την οργάνωση διαφορετικών χώρων κυκλοφορίας. Ένα παράδειγμα, για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: στη διαδικασία της ευρωπαϊκής διεύρυνσης υπάρχουν οι ενδιάμεσες συμφωνίες, που συνεπάγονται ότι οι υπήκοοι των νέων κρατών-μελών της Ε.Ε. θα έχουν πλήρη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας και στην υπηκοότητα το 2011. Αυτός είναι ένας τρόπος συμπερίληψής τους στο ευρωπαϊκό σχέδιο, αλλά- κι αυτό σημαίνει διαφοροποιημένη συμπερίληψη-με διαφορετικό πακέτο δικαιωμάτων από τους πολίτες των ήδη υπαρχόντων μελών. Πρόκειται για οργάνωση, με διαφοροποιημένο τρόπο, των χώρων κυκλοφορίας, με τη συμπερίληψη διαφορετικών ομάδων ανθρώπων, με διαφορετικό τρόπο, στην αγορά εργασίας και την υπηκοότητα.



Ε: Εννοείτε, για παράδειγμα, το δικαίωμα παραμονής; Ας πούμε, το δικαίωμα των Πολωνών να εγκατασταθούν στο Ηνωμένο Βασίλειο;



Rutvica Andrijasevic: Ναι! Συνήθως, όμως, αντιμετωπίζεται αποκλειστικά από τη σκοπιά των διμερών σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου- Πολωνίας. Πολύ συχνά, το Ηνωμένο Βασίλειο διαμαρτύρεται ότι έρχονται πολλοί Πολωνοί. Στην πράξη, όμως, αυτό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εικόνας: πρέπει να ιδωθεί μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου η εργασιακή κινητικότητα είναι εκτός κανονισμών σε επίπεδο Ε.Ε. Έτσι, τα κράτη μέλη πρέπει να επιλέξουν αν θα χορηγήσουν πλήρη εργασιακή κινητικότητα ή όχι στους πολίτες των νέων κρατών μελών, αλλά οπωσδήποτε η πίεση σε μια αγορά εργασίας θα ήταν μικρότερη εάν όλα τα κράτη της Ε.Ε. λάμβαναν την ίδια απόφαση με το Ηνωμένο Βασίλειο. Δεν το έχουν κάνει, όμως, κι έτσι υπάρχει διαφοροποιημένη κινητικότητα.



Ε:: Σε ένα πρόσφατο άρθρο σας,[1] ασκείτε κριτική στην ιδέα ότι το στρατόπεδο είναι ένας τόπος με πλήρη απουσία του νόμου. Θα θέλατε να μας το αναπτύξετε λίγο; Γιατί θεωρείτε αυτή την προσέγγιση ανεπαρκή;



Rutvica Andrijasevic: Τελευταία, ασχολούμαι με θέματα που έχουν να κάνουν με την κράτηση, τα στρατόπεδα κράτησης και εκτοπισμού των παράτυπων μεταναστών. Ένας από τους λόγους που το κάνω είναι μια από τις οργανώσεις που εμπλέκονται με κρατήσεις και εκτοπισμούς. Αναφέρομαι ειδικότερα στην περίπτωση του νότιου νησιού Lampedusa και τους μετανάστες που εκτοπίζονται στη Λιβύη. Μια από τις οργανώσεις που διοικούν τα στρατόπεδα, και αποτελεί μέρος αυτής της διαδικασίας, είναι ο Διεθνής Οργανισμός για τη Μετανάστευση. Στο παρελθόν, αντιμετώπισα κριτικά τις εκστρατείες κατά της παράνομης διακίνησης αυτής της οργάνωσης κι έτσι τώρα ήθελα να δείξω ότι οι εκστρατείες αυτές είναι ένα μόνο από τα στοιχεία της ευρύτερης διαχείρισης της μετανάστευσης. Αυτή ήταν μια πηγή ενδιαφέροντος και η άλλη ήταν ότι τα τελευταία χρόνια έγινε πολλή συζήτηση για τα στρατόπεδα και η γνώση μας βασίζεται κυρίως στο έργο του Giorgio Agamben για το στρατόπεδο, που το βλέπει ως έκτακτο χώρο, έναν χώρο όπου το έξω κατακτάται από το κυριαρχικό. Το βλέπει ως νομικό κενό και ως χώρο ακινησίας και στέρησης δικαιωμάτων.


Σκέφτηκα ότι υπάρχουν σίγουρα ενδιαφέρουσες πτυχές σ’ αυτό το είδος σκέψης, αλλά σε γενικές γραμμές είναι εξαιρετικά καταπιεστική, ένα είδος καταπιεστικής σκέψης που επαναφέρει κάποιους δυισμούς ή δίπολα που τώρα αμφισβητούμε όταν σκεφτόμαστε τη σημερινή Ευρώπη και αυτό που η μετανάστευση μας δείχνει για τον ευρωπαϊκό χώρο. Καταπιάστηκα, λοιπόν, με το θέμα του στρατοπέδου, εξετάζοντας αυτό που συχνά λείπει από τη σχετική συζήτηση. Σε ό, τι αφορά τα στρατόπεδα κράτησης της Ε.Ε. στα σύνορα της Ευρώπης, είδα ότι υπάρχουν σημαντικά στοιχεία που δείχνουν ότι πολλοί μετανάστες το σκάνε , ή απλώς ελευθερώνονται απ’ τα στρατόπεδα, τα οποία δεν πρέπει, επομένως, να γίνονται αντιληπτά ως χώροι ακινησίας. Δεν ισχύει ότι οι μετανάστες απλώς κρατούνται εκεί και μετά εκτοπίζονται, αλλά ότι οι μετανάστες περνούν απ’ αυτά τα στρατόπεδα. Στην ουσία, όπως ο Βασίλης, ο Δημήτρης και η Νηφ δείχνουν στο βιβλίο τους,[2] αυτό που κάνουν τα στρατόπεδα είναι να επιβραδύνουν τον μεταναστευτικό ρου. Υπάρχει μια διάσταση χρόνου σ’ αυτά: ο έλεγχος της μετανάστευσης γίνεται, από τη μια πλευρά, με την εισαγωγή μιας διάστασης χρόνου. Και από την άλλη πλευρά, υπάρχουν επίσης παραγωγικοί χώροι κι αυτό που παράγουν είναι η παρανομία. Οι άνθρωποι που περνούν απ’ τα στρατόπεδα και λαμβάνουν την εντολή να εγκαταλείψουν την επικράτεια της Ε.Ε., πολύ συχνά δεν το κάνουν: παραμένουν εντός. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι τελούν υπό καθεστώς παρανομίας και θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να νομιμοποιηθούν. Επομένως, υπάρχει σχέση μεταξύ ύπαρξης στρατοπέδων και παρανομίας: αυτό σημαίνει ότι τα στρατόπεδα παράγουν ένα συγκεκριμένο είδος πληθυσμού, που στη συνέχεια κατευθύνεται σε ορισμένους τομείς της οικονομίας, δηλαδή της παραοικονομίας και δεν έχει πρόσβαση στην υπηκοότητα. Υπάρχει άμεση διασύνδεση ανάμεσα στην παραγωγή παρανομίας και την οργάνωση των αγορών εργασίας, όπως και των ιεραρχήσεων σχετικά με την ευρωπαϊκή υπηκοότητα. Γι’ αυτό και είναι ενδιαφέρον να μελετήσει κανείς αυτό το φαινόμενο, όχι από τη σκοπιά μιας τόσο καταπιεστικής σκέψης όπως η έκτακτη κατάσταση, αλλά δίνοντας έμφαση στο τι παράγουν τα στρατόπεδα και πώς καθορίζουν την οργάνωση του ευρωπαϊκού χώρου και συνόρου.



Ε: Ίσως να πρόκειται για λεπτομέρεια, αλλά νομίζω ότι αυτό το δίπολο και αυτή η ουσιοκρατία που δικαίως κριτικάρετε δεν υπάρχει στο έργο του Agamben αλλά σε μια συγκεκριμένη φιλελεύθερη και προσκολλημένη στους νόμους παρερμηνεία του.



Rutvica Andrijasevic: Ναι, συμφωνώ. Ο Agamben είναι πολύ προσεκτικός στο γράψιμό του. Υπάρχουν, όμως, άλλοι άνθρωποι που χρησιμοποιούν τις έννοιες του επιφανειακά. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που προσπαθώ να κάνω είναι να αμφισβητήσω έναν πολύ δυαδικό και στατικό τρόπο σκέψης για την Ευρώπη, με την έννοια του εντός και εκτός και με την έννοια ενός εξωτερικού συνόρου στην άκρη του οποίου η Ευρώπη τελειώνει, και συνεπώς δίνει μια διαφορετική εικόνα της οργάνωσης της ευρωπαϊκής επικράτειας, του ευρωπαϊκού χώρου, της πολιτείας του. Πρέπει επίσης να δούμε τους μετανάστες όχι εκτός των συνόρων αλλά ως συστατικό μέρος της ευρωπαϊκής πολιτείας και του χώρου της. Αυτό επιδρά πολύ στον τρόπο που σκεφτόμαστε την υπηκοότητα, επειδή η ευρωπαϊκή υπηκοότητα γίνεται συνήθως αντιληπτή ως επιβαλλόμενη εκ των άνω. Βλέπουμε, όμως, ότι η ευρωπαϊκή υπηκοότητα παράγεται, συγκροτείται μέσα από μια συνεχή μάχη ανάμεσα στη θεσμική κωδικοποίησή της και τις πρακτικές υπηκοότητας των μεταναστών. Αυτό μας οδηγεί στην επανεξέταση της έννοιας της υπηκοότητας και μας κάνει να δούμε πώς η υπηκοότητα παράγεται μέσα από την κοινωνική ένταση, την κοινωνική μάχη.



Ε:: Είναι σαφές ότι η υπηκοότητα απασχολεί τη σκέψη σας, Καταλαβαίνουμε ότι από δω και πέρα θα επικεντρωθείτε σ’ αυτήν. Τι είναι αυτό το πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχετε με τον Engin Isin; Τι ελπίζετε να πετύχετε;



Rutvica Andrijasevic: Το προσεχές διάστημα θα δουλέψω σε ένα πρόγραμμα που ονομάζεται ‘ Ενεργοποιώντας την Υπηκοότητα’. Είναι ένα ερευνητικό πρόγραμμα που επιχειρεί να εξετάσει και να αμφισβητήσει τη φορμαλιστική ιδέα της ευρωπαϊκής υπηκοότητας και να δείξει ότι η ευρωπαϊκή υπηκοότητα ενεργοποιείται τόσο από τους πολίτες όσο και από τους μη πολίτες- και αυτό σημαίνει μετανάστες και πρόσφυγες, για παράδειγμα. Επιχειρεί, επίσης, να εξετάσει τους χώρους όπου γίνεται αυτό και τους παίκτες από τους οποίους εκπληρώνεται η υπηκοότητα και, επομένως, να δώσει μια άποψη της υπηκοότητας με περισσότερες αποχρώσεις, που λαμβάνει υπόψη υποκειμενικές πρακτικές υπηκοότητας. Βασικά, η ιδέα μας είναι ότι οι άνθρωποι μπορούν μερικές φορές να επιτύχουν την υπηκοότητα χωρίς να έχουν αυτό το καθεστώς, ότι δεν είναι απαραίτητο να έχουν το καθεστώς για να εκπληρώσουν την υπηκοότητα.


Αυτό που με ενδιαφέρει σ’ αυτό το πρόγραμμα και στα ζητήματα της υπηκοότητας γενικά –κι αυτό φαίνεται από το φεμινιστικό μου έργο- είναι να μελετήσω τους παίκτες που ενεργοποιούν την υπηκοότητα. Ας πούμε, σε αυτή την περίπτωση, τους μετανάστες χωρίς χαρτιά, εξετάζοντας τις υλικές συνθήκες που δομούν τις ζωές τους. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ζητήματα μετανάστευσης ή παραμονής ή περιορισμούς εργασίας. Αλλά την ίδια στιγμή ενδιαφέρομαι επίσης για ένα πιο συμβολικό επίπεδο. Αυτό σημαίνει για μένα ζητήματα που έχουν να κάνουν με τη θηλυκότητα και τον αντρισμό και πώς αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη προκειμένου να θεωρητικοποιηθούν ζητήματα εκπλήρωσης υπηκοότητας. Νομίζω ότι αυτό ανάγεται στη συνολική φεμινιστική προσπάθεια για μια πολύ συγκεκριμενοποιημένη και στέρεα ανάγνωση του θέματος. Νομίζω ότι αυτή η ανάγνωση στερείται ακόμη πολιτικής θεωρίας, ότι οι άνθρωποι που προσεγγίζουν την υπηκοότητα από τη σκοπιά της πολιτικής θεωρίας δεν την λαμβάνουν αρκετά υπόψη. Η προσπάθειά μας θα είναι λοιπόν να την αναγάγουμε σε πολιτική θεωρία και, από την άλλη πλευρά, να δώσουμε στη φεμινιστική θεωρία μια νέα ενόραση για την ευρωπαϊκή υπηκοότητα ως τόπο μάχης, να ανοίξουμε το χώρο μέσα στη φεμινιστική γνώση για να δούμε τα πράγματα με πιο λεπτομερή και ίσως πιο εκσυγχρονισμένο τρόπο, να αποδεχτούμε κάποια ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις μάχες για υπηκοότητα στη σύγχρονη Ευρώπη.


Η Rutvica Andrijasevic είναι διδάκτωρ στις σπυδές φύλου από το πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης. Διδάσκει στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο της Αγγλίας και συμμετέχει σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα για την υπηκοότητα που συντονίζει ο Engin Isin. Μίλησε στον Άκη Γαβριηλίδη στο Κάρντιφ, 01.07.08


Αναφορές

[1] Βλ. Andrijasevic, R. (forthcoming) : ‘From Exception to Excess: Re-reading Detention and Deportations in the Mediterranean Space’, στο Nicholas de Genova and Nathalie Peutz (eds), Deported: Removal and the Regulation of Human Mobility, Duke University Press.

[2]Dimitris Papadopoulos, Niamh Stephenson, and Vassilis Tsianos, Escape Routes: Control and Subversion in the 21st Century, Pluto Press 2008.

Πως μπορούμε να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε τις ζωές των σεξουαλικών εργαζομένων όταν οι αναλύσεις μας για τη σεξουαλική εργασία περιορίζονται από την πολλαπλότητα των συνόρων; Οι φεμινιστικές δημόσιες συζητήσεις των τελευταίων τριάντα χρόνων επικεντρώνονται συνήθως γύρω από τη σεξουαλική εργασία ως εργασία έναντι εκμετάλλευσης και για τις σεξουαλικές εργαζόμενες ως συντελεστές ή θύματα βίαιης κακομεταχείρισης. Παρόμοιες αναλύσεις για το είτε-ή, τείνουν να καλλιεργούν δυαδική σκέψη για το σεξ, τις σεξουαλικές ανταλλαγές και το ρόλο της σεξουαλικότητας στη ζωή μας. Επιπλέον, δεν αναλύουν τις πολυπλοκότητες των έμφυλων, σεξουαλικών και φυλετικών συνόρων, τα αόρατα και τις σιωπές στην κοινωνία.


Οι σεξουαλικές εργαζόμενες περνούν τα πιο απαγορευμένα σύνορα: μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού, κανονικού και αντικανονικού, οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων. Γίνονται συχνά αποδιοπομπαίοι τράγοι στις κριτικές για την εμπορευματοποίηση των ερωτικών σχέσεων υπό τον νεοφιλελεύθερο παγκόσμιο καπιταλισμό γενικά, και το εμπόριο της σεξουαλικότητας των γυναικών ειδικά. Οι σεξουαλικές εργαζόμενες αποκαλύπτουν τις κρυφές επιχειρήσεις της σεξουαλικής οικονομίας για την παραγωγή και την παραβίαση συνόρων- των κρατών-εθνών, των φυλών, των τάξεων, των καστών και των πολιτισμών- καθώς διαπραγματεύονται την καθημερινή επιβίωσή τους, την κινητικότητα και τη σεξουαλική αυτονομία τους μέσω της στρατηγικής ανάπτυξης της σεξουαλικής εργασίας.


Το ενδιαφέρον μου εστιάστηκε στον τρόπο που οι μαύρες γυναίκες στις βιομηχανίες του σεξ των Ηνωμένων Πολιτειών προσεγγίζουν τη σεξουαλική εργασία και στο πώς απεικονίζονται ως φυλετικο-σεξουαλικά εμπορεύματα από την πορνογραφική βιομηχανία. Οι Αφροαμερικανές στα αμερικάνικα πορνό δεν εκπροσωπούν μόνο την παραβίαση του χρωματικού ορίου μέσω της εικόνας της σεξουαλικότητά τους που σχετίζεται με τη φυλή και τις φαντασιώσεις του δια-φυλετικού (ειδικά μαύρου-λευκού) σεξ. Ταράζουν επίσης τα σύνορα που έχουν να κάνουν με το φύλο και τη φυλή, καθώς ανήκουν στη μαύρη κοινότητα και στο ευρύτερο εθνικό σώμα. Υπό το φως της ιστορικής μυθοποίησης, σύμφωνα με την οποία όλες οι Αφροαμερικανές είναι έκφυλες, υπερσεξουαλικές πουτάνες, οι μαύρες γυναίκες που χρησιμοποιούν την υπερσεξουαλικότητα για να κερδίσουν τη ζωή τους, να εκφραστούν ή να εξερευνήσουν τη σεξουαλικότητα θεωρούνται προβληματικές και καταδικάζονται στη σιωπή. Αυτό το άρθρο εξετάζει τον τρόπο που μπορούμε να αναθεωρήσουμε τις αναλύσεις μας για τη σεξουαλική εργασία των μαύρων γυναικών ως αποτέλεσμα κατάχρησης ή διαστροφής λόγω της υπερσεξουαλικότητας και της εμπορευματοποίησης του σεξ.


Ο Dwight A. McBride, στο δοκίμιό του με τίτλο ‘Can the Queen Speak? Racial Essentialism, Sexuality and the Problem of Authority’ υποστηρίζει ότι η ουσιοκρατική προσέγγιση της φυλής ‘νομιμοποιεί και επιτρέπει σε ορισμένα φυλετικά υποκείμενα να μιλούν για (να εκπροσωπούν) “τη φυλή” και αποκλείει άλλα από αυτή τη δυνατότητα’ (σ. 364). Το έργο του McBride αναλύει και κριτικάρει το γεγονός ότι οι Αφροαμερικανοί γκέι και λεσβίες εξαιρούνται τόσο συχνά από τις συζητήσεις για τη ‘μαύρη κοινότητα’. Θεωρούνται ως ξεχωριστοί από και έξω από οτιδήποτε συγκροτεί την αυθεντική (βλέπε ετεροκανονιστική και ευυπόληπτη) μαύρη φυλή. Παρομοίως, η ουσιοκρατική προσέγγιση της φυλής ορίζει τις μαύρες ‘ ho’s’( αποτελούν συνήθως μια συμπαγή μάζα που περιλαμβάνει πόρνες του δρόμου, συνοδούς, εξωτικές χορεύτριες, εργαζόμενες τηλεφωνικού σεξ, video vixens, skeezers, superfreaks, chickenheads, golddiggers και πολλές άλλες) που βρίσκονται εκτός της συμβατικής ηθικής των μαύρων και, συνεπώς, της μαύρης κοινότητας.


Οι μαύρες ho’s δεν είναι τόσο αόρατες όσο οι γκέι και οι λεσβίες στην ομοφοβική πολιτισμική ρητορική των μαύρων για τη ‘μαύρη κοινότητα’ – συχνά λόγω της συμβολικής τόλμης τους ως εκπροσώπων πολλαπλών κρίσεων (όπως ‘μαύρη μητριαρχία’, εφηβική εγκυμοσύνη, HIV/AIDS, πρόνοια, υλισμός του πολιτισμού των νέων μαύρων, όρια του φεμινισμού των μαύρων)- είναι, όμως, κι αυτές αντικείμενα περιφρόνησης, λόγω της εκούσιας εμπλοκής τους στη σεξουαλική εμπορευματοποίηση. Έτσι, αυτές οι σεξουαλικές μειονότητες θεωρούνται συχνά ως ενδιάμεσα, όχι εντελώς ανίσχυρα θύματα, που κατηγορούνται για ψεύτικη συνειδητότητα. Για πολλές απ’ αυτές, είναι καλύτερο να είσαι ‘σκύλα’ παρά ‘ho’. Θεωρούνται ενοχλητικές και οπισθοδρομικές σε ό, τι αφορά την πρόοδο των μαύρων. Νομιμοποιούν τα αρνητικά στερεότυπα για τις μαύρες γυναίκες και κάνουν την ‘πραγματική’ μαύρη κοινότητα να φαίνεται κακή.


Επειδή οι μαύρες ‘ho’s’ έχουν αποκλειστεί από τη ρητορική της ‘μαύρης κοινότητας’ ή θεωρούνται ότι ενσαρκώνουν τα προβλήματα της σύγχρονης μαύρης γυναίκας, δεν έχουμε την ευκαιρία να καταλάβουμε και να φωτίσουμε τις επιλογές των νέων μαύρων γυναικών και τον τρόπο που χειρίζονται τη σεξουαλικότητά τους. Επιπλέον, συγκαλύπτουμε τη σημασία του καπιταλισμού και της εμπορευματοποίησης, καθώς ορίζει όλα τα μαύρα σώματα ως κατώτερα- από εκείνα των σεξουαλικών εργαζομένων μέχρι εκείνα όσων παρέχουν υπηρεσίες ή ψυχαγωγία, ακόμη και των ακαδημαϊκών.


Πρόσφατες μελέτες για την εμπορευματοποίηση της σεξουαλικότητας των μαύρων γυναικών εστιάζουν στην εκπροσώπηση και συμμετοχή τους στον πολιτισμό hip hop, και ειδικά στα βίντεο hip hop. Στο Pimps Up, Ho’s Down: Hip Hop’s Hold On Young Black Women, η T. Denean Sharpley-Whiting αναφέρεται στο πώς οι νέοι μαύροι άντρες και γυναίκες της γενιάς hip-hop βιώνουν το σεξ στον καταναλωτικό, επικοινωνιακό πολιτισμό μας. Η Sharpley- Whiting αναλύει πώς ο λεγόμενος ‘δίδυμος μύθος’ για τις μαύρες γυναίκες- ‘υπερσεξουαλικές και εύκολες’- διαμορφώνει το έδαφος της ζωή τους και τις κάνει ‘πολύ καυτές για να ενοχλούνται’. Αναρωτιέται πώς το γυναικείο κίνημα επέτρεψε στις μαύρες γυναίκες να αναζητούν νέους τρόπους σεξουαλικής αυτονομίας, ενώ η διακίνηση της σεξουαλικότητάς τους μέσα στη συγκροτημένη διακρατική βιομηχανία hip-hop λειτουργεί έτσι ώστε να τις αναπαράγει ως στερεοτυπικά αντικείμενα ‘ θηράματα για βιασμό και σεξουαλική επίθεση’ ( σ. 58). Γράφει:

Η θλιβερή ειρωνεία σχετικά με την έννοια της ‘επιλογής’ και της ‘αυτονομίας’ για εμάς, τις μαύρες γυναίκες που επιλέγουμε να οικειοποιηθούμε και να προβάλουμε τους δίδυμους μύθους, είναι αν θα είμαστε καλλιτέχνες rap, ‘video ho’s’ ή Jane Does……αυτή είναι η επιλογή, δεν είναι ποτέ εντελώς δική μας, και επομένως η σεξουαλική ελευθερία είναι απατηλή….Η σεξουαλικότητα της μαύρης γυναίκας, στην αγορά του hip-hop στη συγκεκριμένη περίπτωση, η επιλογή μεταξύ νωθρότητας και εξάντλησης- υποτιμάται και αποκτά μειωμένη αξία (σ. 66)


Η εργασία της Sharpley- Whiting φωτίζει την πολυπλοκότητα της σεξουαλικής υποκειμενικότητας των μαύρων γυναικών υπό το φως των πολλών ισχυρών οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών επιρροών του hip-hop και της σύγχρονης σεξουαλικής πολιτικής των μαύρων. Στο πλαίσιο της σύγχρονης ιστορικής πολιτισμικής παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι σεξουαλικές επιλογές των μαύρων γυναικών και ο τρόπος που τις χειρίζονται περιπλέκονται από πολλαπλά στίγματα και κακομεταχειρίσεις που υποτιμούν, εμπορευματοποιούν, συσκοτίζουν, οικειοποιούνται και παραβιάζουν τη σεξουαλική ακεραιότητά τους.


Συμφωνώ ότι οι τρόποι που κατασκευάζονται οι μαύρες γυναίκες μέσω της απεικόνισής τους ως υπερσεξουαλικές, υπερπροσιτές και υποτιμημένες συμβάλει στην υποδούλωσή τους. Πιστεύω επίσης πως το γεγονός ότι τόσες γυναίκες απασχολούνται ακόμη στα μέσα επικοινωνίας και τον πολιτισμό και τα βρίσκουν ακαταμάχητα για τη διαμόρφωσή τους ως υποκείμενα ή ως προνομιακούς χώρους εργασίας ή αναψυχής, σημαίνει ότι πρέπει να δούμε προσεκτικά με ποιο τρόπο εμείς, ως κριτικοί του πολιτισμού, όταν αποκαλούμε τις επιθυμίες άλλων απατηλές ή κατά κάποιο τρόπο ψεύτικες, συμβάλλουμε στην κατανόηση ότι η απεικόνιση, η κατανάλωση και η επιθυμία μπορεί να είναι καλές αντί για κακές, ή σε άλλες δυαδικές εκτιμήσεις.


Επομένως, εάν απλώς επικεντρωθούμε στο πώς ορισμένες απεικονίσεις είναι προσβλητικές και βλαβερές για την αίσθηση που έχουμε σε ό, τι αφορά την πρόοδο ή την ακεραιότητα, μπορεί να παρερμηνεύσουμε τις ακατανόητες, αμφιλεγόμενες πλευρές και τη δημιουργικότητα των δυναμικών σεξουαλικών επιθυμιών, τις φαντασιώσεις και απολαύσεις των μαύρων γυναικών. Αυτά δεν τα λέμε για να υποβαθμίσουμε τα δομικά ζητήματα του σεξισμού και της βίας όπως αυτά αναπαράγονται συνεχώς στην πορνογραφία, τη βιομηχανία του σεξ ή το hip-hop. Εννοούμε ότι πρέπει να εξετάσουμε σοβαρά πώς και γιατί οι μαύροι βρίσκουν νομιμοποίηση σε αυτές τις μορφές και πώς διαμορφώνουν τους εαυτούς τους μέσα και ενάντια στην υπερσεξουαλικότητα και την απόκλιση. Εννοώ ότι παρόλο που οι μαύρες γυναίκες χαρακτηρίζονται με στερεότυπα και υφίστανται πράγματι πολύπλευρη κακομεταχείριση, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αμφισβητήσουμε τη δύναμή τους για σεξουαλική επιλογή ή αυτονομία, από τη στιγμή που συμμετέχουν στη σεξουαλική οικονομία. Εάν το κάνουμε, δεν είναι σα να τους αρνούμαστε τις υπηρεσίες που επιδιώκουμε να προσφέρουμε;


Ποιες υπηρεσίες εννοούμε όμως στο πλαίσιο του ηγεμονικού καπιταλισμού; Η Sharpley- Whiting μοιάζει να υποστηρίζει ότι οι μαύρες γυναίκες συναινούν με τη σεξουαλική εμπορευματοποίηση- μόλις μπουν στην αγορά, χάνουν κάθε δυνατότητα για ‘πραγματική’ σεξουαλική αυτονομία και ‘ελευθερία’. Πού μπορούμε, ωστόσο, να εντοπίσουμε έναν απελευθερωτικό χώρο σεξουαλικής ελευθερίας και αυτονομίας για τις μαύρες γυναίκες εκτός αγοράς, όταν ιστορικά υπήρξαν σκλάβες, τα πιο πολύτιμα εμπορεύματα της πρώτης Αμερικής; Μπορούμε να σταματήσουμε να υπάρχουμε ως εμπορεύματα από τη στιγμή που ζούμε μέσα στα σώματά μας κάθε μέρα; Υπάρχει δυνατότητα τα μαύρα σώματα να κατασκευαστούν έξω από την κυριαρχία;


Από τη στιγμή που η ουσιοκρατική προσέγγιση της φυλής θεωρεί ότι οι μαύρες γυναίκες που εμπορευματοποιούν τον εαυτό τους βρίσκονται εκτός της ευυπόληπτης ή αξιοσέβαστης μαύρης κοινότητας, η εμπορευματοποίηση παρερμηνεύεται μάλλον ως ‘επιλογή’ παρά ως δομή που ορίζει ηγεμονικά όλες τις μαύρες υποκειμενικότητες. Εάν οι μαύρες γυναίκες διαπραγματεύονται την εξουσία τους μέσω της αυτό-εμπορευματοποίησης, είναι επειδή η κυριαρχία τις καθιστά ευδιάκριτες, ακόμη και για τις ίδιες. Νομίζω ότι είναι σημαντικό να τονίσω ότι το στίγμα της σεξουαλικής εμπορευματοποίησης δεν αφήνει να υπάρξει μια συζήτηση για τις παραγωγικές πλευρές της εργασίας των γυναικών στις βιομηχανίες του σεξ, συμπεριλαμβανομένης της πορνογραφικής βιομηχανίας, στο πλαίσιο της φεμινιστικής πολιτισμικής κριτικής των μαύρων. Λαμβάνοντας υπόψη την περιθωριοποίηση της εργασίας των μαύρων γυναικών στις κατώτερες δουλειές του τομέα των υπηρεσιών, και το γεγονός ότι από τα τέλη του εικοστού αιώνα η φτώχια αγγίζει περισσότερο τις γυναίκες σε παγκόσμιο επίπεδο, πρέπει να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε με ποιο τρόπο η συμμετοχή τους στη σεξουαλική οικονομία δείχνει τις προσπάθειές τους για επιβίωση και κινητικότητα, όπως και για φροντίδα του εαυτού τους, όπως την εννοεί ο Φουκώ.


Η αστυνόμευση της σεξουαλικότητας των γυναικών στο εσωτερικό της μαύρης κοινότητας- μέσω της ‘πολιτικής της ευπρέπειας’ και της αποσιώπησης των σεξουαλικών πολιτισμών των μαύρων- σημαίνει ότι η σεξουαλική αυτό-διαμόρφωση παραμένει ταμπού, ιδίως επειδή η εμπορευματοποίηση ταυτίζεται μάλλον με την αντικειμενοποίηση παρά με την υποκειμενικότητα. Οι κατηγορηματικές κριτικές γι’ αυτές τις γυναίκες συνδέονται με υποθέσεις ότι πρώτον, είναι ηθικά λάθος για μια γυναίκα να χρησιμοποιεί τη σεξουαλικότητά της ως εμπόρευμα (επειδή είναι ιερή ή δίνεται μόνο ως ‘δώρο’ στο πλαίσιο του έρωτα, του ειδυλλίου ή του ετεροφυλόφιλου γάμου, για παράδειγμα). Δεύτερον, ότι λόγω της ιστορίας του φυλετικού σεξουαλικού εξαναγκασμού των μαύρων γυναικών-που τα σώματά τους θεωρούνταν ιδιοκτησία από τους νομικούς και οικονομικούς θεσμούς στις Αμερικές – οι μαύρες γυναίκες οφείλουν να προστατεύουν τη σεξουαλικότητά τους από την εκμετάλλευση της αγοράς. Ωστόσο, όπως αναφέρει η Luise White στο The Comforts of Home: Prostitution in Colonial Nairobi (1990), η σεξουαλική εργασία δεν αποτελεί καπιταλιστική κοινωνική σχέση επειδή ο καπιταλισμός εμπορευματοποίησε το σεξ, αλλά επειδή εμπορευματοποίησε όλες τις εργασίες και τις σχέσεις. Επιπλέον, καθώς οι γυναίκες συμμετέχουν στην σεξουαλική οικονομία, ‘αναπαράγουν’ τους εαυτούς τους και τις οικογένειές τους. Αυτή η αυτό-αναπαραγωγή μπορεί να θεωρηθεί ριζοσπαστική στο πλαίσιο μιας πολιτικής οικονομίας οργανωμένης γύρω από την εκμηδένισή τους.


Σύμφωνα με την έρευνα της Deborah Thomas για τον πολιτισμό των νέων της εργατικής τάξης στη Τζαμάικα, ο ‘ριζοσπαστικός καταναλωτισμός’ αποτελεί έναν τρόπο για να καταλάβει κανείς πώς για κάποια υποκείμενα των μειονοτήτων ‘η κατανάλωση είναι μια δημιουργική και δυνητικά απελευθερωτική διαδικασία’ που λειτουργεί μάλλον μέσα παρά ενάντια ή έξω από τον καπιταλισμό ( σ. 43). Επιπροσθέτως, η εργασία της Robin D.G. Kelley δίνει έμφαση στους τρόπους με τους οποίους η επιλεκτική οικειοποίηση της αυτό-εμπορευματοποίησης είναι στρατηγική αλλά και δημιουργική σε ό, τι αφορά τη σχέση της με τον καπιταλισμό. Οι Αφροαμερικανοί προωθούν την αυτό-εμπορευματοποίηση μέσω της μεταλλαγής της ψυχαγωγίας, της ευχαρίστησης και της δημιουργικής έκφρασης σε εργασία. Αυτή η ‘εργασία-παιχνίδι’ δεν αντιστέκεται αναγκαστικά σε ηγεμονικούς θεσμούς εξουσίας, ούτε θεωρείται ότι πρέπει. Είναι μια στρατηγική με την οποία οι νέοι άνθρωποι, οι γυναίκες, οι μειονότητες, η εργατική τάξη και άλλοι μπορούν να κατευθύνουν την πολιτική οικονομία, χρησιμοποιώντας τους φυσικούς πόρους τους (σσ. 45-46). Οι μαύρες σεξουαλικές εργαζόμενες μετατρέπουν αυτό που η Kelley ορίζει ως ‘εργασία μη συνδεδεμένη με αμειβόμενη εργασία- σεξουαλικό παιχνίδι και συνουσία – σε εισόδημα’ (σ. 73).


Μέσα από την έρευνά μου για τις μαύρες γυναίκες στην πορνογραφική βιομηχανία των Ηνωμένων Πολιτειών, ανέπτυξα το παράδειγμα της ‘ερωτικής παραοικονομίας’ ως τρόπο διατύπωσης για το πώς τα υποκείμενα, συμβολικά και στρατηγικά, αναπαράγονται μέσω της εμπορευματοποίησης και χειραγώγησης του σεξ. Σύμφωνα με την εργασία της Sharon Harley για τις παραοικονομίες των μαύρων στις αρχές του εικοστού αιώνα, ο παράνομος ερωτισμός δείχνει πώς εργάζονται οι μαύροι στη σεξουαλική οικονομία. Αντανακλώντας την ιστορική χρήση των παραοικονομιών, παράνομων και ημιπαράνομων, των Αφροαμερικανών –από την πορνεία μέχρι την εμπορία ναρκωτικών και τα τυχερά παιχνίδια- η σεξουαλική εργασία προσφέρει στις μαύρες γυναίκες, που βρίσκονται στο περιθώριο της αμερικανικής/διακρατικής οικονομίας, τρόπους επιβίωσης και ευημερίας. Περισσότερο από μια συνέχεια των ικανοτήτων επιβίωσης, ο παράνομος ερωτισμός αποτελεί μια απόπειρα αναπαράστασης της λογικής της σεξουαλικής ευπρέπειας και κανονιστικότητας με την προώθηση της αυτό-φροντίδας μέσω της αυτό-εμπορευματοποίησης. Οι μαύρες γυναίκες στη σκληρή πορνογραφία παραβιάζουν πολλαπλά σύνορα καθώς προωθούν την εκτός νόμου, φυλετικά προσδιορισμένη, σεξουαλικότητά τους, ως όχημα για την αναπαραγωγή τους.


Τέλος, θα ήθελα να κλείσω με μερικές σκέψεις για τις συνέπειες που έχουν στο σπάσιμο των συνόρων η απόκλιση και η ευχαρίστηση. Η Cathy Cohen υποστηρίζει ότι πρέπει να αναθεωρήσουμε τις μελέτες μας για τον πολιτισμό των μαύρων προκειμένου να καταλάβουμε πώς οι πιο ‘αποκλίνουσες’ ομάδες (όπως οι φτωχές ανύπαντρες μητέρες, οι έγκλειστοι, οι ομοφυλόφιλοι και τρανσέξουαλ έγχρωμοι, οι φορείς HIV και, θα πρόσθετα, οι κάθε λογής σεξουαλικοί εργαζόμενοι) επιζητούν τους ‘ βασικούς ανθρώπινους στόχους της ευχαρίστησης, της επιθυμίας, της αναγνώρισης και του σεβασμού’ καθώς βιώνουν ‘αντικανονιστικές συμπεριφορές’ (σ. 30). Η επιχειρηματολογία της δεν χρησιμεύει μόνο στους μελετητές των σεξουαλικών πολιτισμών των μαύρων, αλλά σε όλους όσοι μελετούν τον φεμινισμό και την κριτική της σεξουαλικότητας και οργανώνουν τα δικαιώματα των σεξουαλικών εργαζομένων. Οι φεμινιστικές έρευνες και ο ακτιβισμός εστιάζονται τόσο πολύ στα επίσημα πολιτικά κινήματα και τις συμβατικές κοινωνικές πολιτικές, που αγνοούν τις βιωμένες εμπειρίες και τον πολιτικό πολιτισμό όσων αποκλίνουν και δεν εξετάζουν πώς οι αποκλίνουσες πρακτικές και ταυτότητες μπορούν να ‘μεταμορφωθούν σε συνειδητές πράξεις αντίστασης’.


Αυτό που με ενδιαφέρει είναι η αμφισβήτηση των ιδεών που θεωρούν την υπερσεξουαλικότητα ως κάτι πάντοτε απωθητικό, και τις σεξουαλικά εμπορευματοποιημένες υποκειμενικότητες ως χρεωκοπημένες. Μπορούμε ίσως να δούμε αυτά τα υπερσεξοποιημένα σώματα με άλλο τρόπο. Ο κόσμος της σεξουαλικότητας περικλείει περίπλοκες σχέσεις εξουσίας όπου το υποτελές υποκείμενο συχνά κατακτιέται και αποικείται. Ωστόσο, οι σεξουαλικές πρακτικές, οι ανταλλαγές και οι απεικονίσεις είναι πλούσιες σε δυνατότητες αυτό-εκπλήρωσης και ενδυνάμωσης. Η εξερεύνηση των ερωτικών παραοικονομιών είναι ένας τρόπος για να καταλάβουμε καλύτερα πώς τα σεξουαλικά υποκείμενα αυτοδιαμορφώνονται και αναπαρίστανται σύμφωνα με τις αξίες και τις πρακτικές του ριζοσπαστικού καταναλωτισμού, της εργασίας-παιχνίδι και του αντιφετιχισμού. Στο διάβα των κυρίαρχων αγορών που διαιωνίζουν τις καπιταλιστικές, ρατσιστικές και ετερο-πατριαρχικές ιστορίες της σεξουαλικότητας που σχετίζεται με τη φυλή, πρέπει να δημιουργήσουμε σεξουαλικές υποκειμενικότητες που αντιτίθενται στις συμβατικές πολιτικές και αγκαλιάζουν τη ριζοσπαστική δυνατότητα που έχει η υπερσεξουαλικότητα να μετατοπίζει τα σεξουαλικά μας σύνορα.

Πρόσφατη εκδήλωση κινηματογραφικού ενδιαφέροντος για την απεικόνιση ενός προβλήματος της «πραγματικής ζωής», που δεν είναι άλλο από το εμπόριο λευκής σαρκός, εμφανίζεται σε ταινίες που χαρακτηρίστηκαν επικριτικές, όπως οι: Human Trafficking (2005), Trade (2007) και Eastern Promises (2007). Ο αμφιλεγόμενος Καναδός κινηματογραφικός παραγωγός David Cronenberg [The History of Violence (2005), Crash (1996), M Butterfly (1993), Dead Ringer (1988) και Videodrome ( 1983)], ο οποίος έχει αποκτήσει άσχημη φήμη για τις τρομακτικές απεικονίσεις της βίας, χωρίς να αναφερθούμε στον «τρόμο του σώματος», τώρα στρέφεται στην προβολή της παράνομης διακίνησης γυναικών στην ταινία Εastern Promises, μέσω της διερεύνησης της Ρωσικής Μαφίας στο Λονδίνο, στη Μεγάλη Βρετανία.


Εύλογα, ταινίες όπως οι Human Trafficking και Trade μετέρχονται σε στερεοτυπικές αφηγήσεις που θέλουν τους «άντρες ως θύτες» και «τις γυναίκες ως θύματα». Ωστόσο, οι προσδοκίες ότι μπορεί η ταινία Eastern Promises να πάρει μια εριστική θέση σε έναν τέτοιο διάλογο, μένουν ανεκπλήρωτες. Ως ένα βαθμό, η ταινία, για την ανάπτυξη προφανούς Ασιανολογίας, προβάλλει, για παράδειγμα, τον «εγγενή» δεσποτισμό των vory v zakone ( “thieves in law”), καθώς οι τελευταίοι εμφανίζονται να ασκούν σεξουαλική τρομοκρατία σε ένα σπίτι όπου διαμένουν γυναίκες μετά την παράνομη διακίνηση τους από την ανατολική Ευρώπη. Συνεπώς, θα ισχυριστώ ότι η ταινία Eastern Promises προβάλλει τη γυναίκα ως το «απόλυτο θύμα»-ένα θύμα χωρίς περιθώρια συνηγόρου. Λέγοντας αυτό, ο στόχος μου δεν είναι να αντιδικήσω για το ότι το εμπόριο λευκής σαρκός και πιο συγκεκριμένα το εμπόριο γυναικών και αγοριών για σεξουαλική εκμετάλλευση είναι ένα περίπλοκο πρόβλημα του «πραγματικού κόσμου», στον οποίο ζούμε. Ο στόχος μου είναι, πιο πολύ, να επεξηγήσω τον τρόπο με τον οποίο οι κινηματογραφικές περιγραφές προάγουν αυτό το «πρόβλημα». Παρόλο που η ταινία Eastern Promises του Cronenberg έχει άρτιες ερμηνείες και οι ομοερωτικοί «υπαινιγμοί» που περιέχει μπορεί να αποδειχτούν προκλητικοί για κάποιους θεατές, η ουσιαστικότητα με την οποία αποδίδεται η γυναικεία εκμετάλλευση, παραμένει αδιασάλευτη. Κατά συνέπεια, θα αιτιολογήσω το πώς η «απόλυτη εκμετάλλευση», ακόμα και σε μια ταινία όπως η Eastern Promises, η οποία επιδιώκει να προκαλεί, απορρίπτει υποχρεωτικά την οποιαδήποτε εμπλοκή σε αντιπαραθέσεις, σχετικές με θέματα εμπορίας γυναικών. Κάτι αντίθετο μπορεί να αναστατώσει μια ηθικολογικό λόγο για τις γυναίκες και την σεξουαλική εργασία.


Στην ταινία Eastern Promises, ο Kirill (τον οποίο υποδύεται ο Vincent Cassel), γιος του Semyon, του αρχηγού των vory v zakone (τον οποίο υποδύεται ο Armin Mueller-Stahl) μιας αδελφότητας κακοποιών, φαίνεται να θεωρείται ακατάλληλος για μελλοντικός αρχηγός από τα μέλη της συμμορίας, επειδή είναι «ιδιόρρυθμος» (καθώς εμφανίζει ομοφυλοφιλικές τάσεις). Στην ταινία, η αντιλαμβανόμενη ιδιορρυθμία του Kirill αντιστοιχεί σε μια έμφυτη έλλειψη σωστής κρίσης ή ενδεδειγμένης λογικότητας που απαιτείται για να είναι κάποιος επικεφαλής της πιο ισχυρής ρωσικής οικογένειας κακοποιών στο Λονδίνο. Στα πλαίσια ενός τέτοιου ομοφοβικού καθεστώτος, ο Kirill δε δύναται να εκφράσει την επιθυμία του για άλλον άντρα, διότι αν έκανε κάτι τέτοιο, θα επαλήθευε την «ιδιαιτερότητά» του κι επομένως, την «ανεπάρκειά» του ως άντρας και ως εν δυνάμει ηγέτης. Παρόλο που είναι γόνος της vory v zakone και μετέπειτα φέρει τον ίδιο τους το σύμβολο σε τατουάζ πάνω από την καρδιά του, οι καθημερινές πράξεις του Kirill αποτελούν ένδειξη ότι δεν πρόκειται για ένα λαμπρό εγκληματία. Παράδειγμα αυτού είναι η έγκρισή που δίνει για την εκτέλεση ενός Τσετσένου αρχηγού (vory) αντίπαλης συμμορίας, μια δολοφονία όχι μόνο απερίσκεπτη, αλλά και χωρίς την έγκριση του πατέρα του, Semyon. Κατ’ αυτόν τρόπο ο Semyon φτάνει στο σημείο να αντιμετωπίζει το γιο του με περιφρόνηση, καθώς αναγκάζεται να αποδεχτεί ότι ο Kirill δεν κάνει για ηγέτης κι ότι το πιο πιθανό είναι να είναι «ομοφυλόφιλος». Ωστόσο, ο Semyon φαίνεται να μην χάνει τις ελπίδες του ότι ο γιος του μπορεί μια μέρα να «συμμορφωθεί». Ο υπαινιγμός σε αυτό το σημείο είναι ότι αν ο Kirill απέβαλε αυτή του την ιδιαιτερότητα-αυτό το ολέθριο ελάττωμα- μπορεί να ανελισσόταν σε εκείνο το επίπεδο εξουσίας, που δικαιούται έτσι κι αλλιώς βάσει του κληρονομικού δικαιώματος.


Καθώς η επιθυμία για άτομα του ιδίου φύλου είναι κάτι το «αδύνατο» για τον κόσμο των vory v zakone, ο Kirill πρέπει να πνίξει την επιθυμία του για τον Nikolai (τον οποίο υποδύεται ο Viggo Mortensen), τον οδηγό της οικογένειας και υπεύθυνο να «εξαφανίζει» τα πτώματα. Σε μια καίρια σκηνή, όπου γίνεται έκδηλη η φύση της επιθυμίας του Kirill, ο τελευταίος ανακοινώνει με άξεστο τρόπο ότι ο Nikolai πρέπει να επιλέξει μια από τις παράνομα διακινημένες γυναίκες –«σκλάβες για σεξ»- και να αποδείξει ότι δεν είναι «ομοφυλόφιλος». Μετά από σκέψη, ο Nikolai διαλέγει μια νεαρή ξανθιά κοπέλα και προβαίνει στην απαιτούμενη (από τον Kirill) σεξουαλική πράξη. Έχοντας πλήρη επίγνωση ότι αξιολογείται, ο Nikolai, με μια σεναριακή λεπτότητα, διεισδύει από πίσω -η κοπέλα είναι πεσμένη μπρούμυτα και στα τέσσερα- καθώς ο Kirill παρακολουθεί και καπνίζει. Σε αυτή τη σκηνή, που είναι διαμορφωμένη κατά κάποια έννοια ως ένα ηδονοβλεπτικού χαρακτήρα τρίο, ο Kirill και ο Nikolai διαπραγματεύονται τη δύναμη και την επιθυμία επάνω και διαμέσου του σώματος της «σκλάβας για σεξ», η οποία αποτυπώνεται όχι ως μια κανονική γυναίκα, αλλά ως μια «δίοδος» μέσα από την οποία μπορεί να καταστεί εφικτή η επιθυμία για άτομα του ιδίου φύλου (ομοφυλοφιλική τάση). Προβάλλοντας αυτά, η ταινία Eastern Promises, όχι μόνο δεν υπονομεύει την προβολή της γυναικείας θυματοποίησης, αλλά επιπλέον αποτυπώνει τον, βασισμένο στον μισογυνισμό, ανδρικό ομοφυλοφιλικό ερωτισμό.


Ωστόσο, η αρρενωπότητα του Nikolai δε στηρίζεται στο μίσος του για τις γυναίκες, καθώς τραβάει το ομοφυλοφιλικό αντρικό ενδιαφέρον. Περισσότερο, βασίζεται σε ένα είδος θεαματικής ερμηνευτικότητας. Η «ερμηνευτικότητα»» αυτή μπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή, αφού μάθει ο θεατής ότι τα πάντα σχετικά με τον Nikolai είναι, κατά μία έννοια, «μία ερμηνεία». Ο Nikolai είναι «μυστηριώδης»-μπορεί να μην είναι αυτός που φαίνεται ότι είναι. Στην πραγματικότητα, αντί να αγωνίζεται για την ανέλιξή του στην ιεραρχία της συμμορίας, ώστε να γίνει για πάντα μέλος αυτής της ιδιαίτερης φατριάς, ο Nikolai είναι ένας ευφυής πράκτορας, ο οποίος έχει καταφέρει να παρεισφρήσει στη ρωσική μαφία, προκειμένου να επιφέρει την πτώση της. Η θέση του Nikolai ως πληροφοριοδότης αρχίζει να γίνεται, για το θεατή, ολοένα και πιο περίπλοκη, όταν πλέον φαίνεται να ενστερνίζεται τη δεύτερη ταυτότητά του. Σε μια εκπληκτικά ερωτική ανάκριση, ο Nikolai εμφανίζεται γυμνός, μόνο με το εσώρουχο, να ανακρίνεται από τη συμμορία των vory v zakone, επιτρέποντας έτσι τα όσα παρατηρούν τα μέλη της (αλλά και οι θεατές) να επιβεβαιώνουν την προφορική του μαρτυρία μέσω των ποικίλων τατουάζ επάνω το κορμί του. Η σκηνή κορυφώνεται όταν ο Nikolai αποκτά με τελετουργικό τρόπο το τατουάζ με το σύμβολο που δείχνει ότι αποτελεί «πλήρες» μέλος της συμμορίας των vory v zakone, πραγματώνοντας έτσι τη μετάβαση από «πληροφοριοδότης» σε «μέλος» – τουλάχιστον αυτό δήλωνε το τατουάζ στο δέρμα του. Ο θεατής πρέπει να πιστέψει ότι ο Nikolai, αν και φέρει το τατουάζ με το σημάδι του μεγάλου εγκληματία και φαινομενικά είναι αναπόσπαστα κατοχυρωμένο μέλος της συμμορίας των vory v zakone, είναι, ουσιαστικά, «καλό παιδί». Στο κάτω κάτω, βοηθάει και προστατεύει την Anna (την οποία υποδύεται η Naomi Watts), μια μαία που εργάζεται σε ένα νοσοκομείο του Λονδίνου κι άθελά της μπλέκει με τη μαφία, μετά τον θάνατο ενός δεκατετράχρονου κοριτσιού, της Tatiana, κατά την διάρκεια του τοκετού. Η Tatiana δεν είναι μια συνηθισμένη ανύπανδρη ανήλικη μητέρα, αλλά μια «σκλάβα για σεξ», η οποία κατ’ εξακολούθηση κακοποιούταν, εκδιδόταν, βιαζόταν και εξαναγκαζόταν σε χρήση ναρκωτικών από τη συμμορία των vory v zakone-και συγκεκριμένα, από τον Semyon, το νόμιμο κληρονόμο του προνομίου να είναι αρχηγός της συμμορίας. Ωστόσο, ο Nikolai βλέπει καλοπροαίρετα την επιθυμία της Anna να βρει ένα σπίτι για το μωρό του νεκρού κοριτσιού. Ως αποτέλεσμα, αποκτά την εικόνα του ήρωα και του παράγοντα της αλλαγής, ως μια εναλλακτική φιγούρα απέναντι στο δεσποτισμό του Semyon.


Εάν ταινίες, όπως οι Human Trafficking, Trade και Eastern Promises είναι ενδεικτικές ενός τρέχοντος ρεύματος, μέσα από τέτοιου είδους αφηγήσεις, οι «παράνομα διακινημένες γυναίκες» γίνονται πολύ γρήγορα συνώνυμο των «σκλάβων για σεξ», που μπορούν μόνο να υπομένουν και να περιμένουν για τη σωτηρία τους. Συνεπώς, η ακριβολογία τέτοιων αφηγήσεων βασίζεται τόσο στην φιγούρα του δεσποτικού αρσενικού θύτη όσο και σε αυτή του ηρωικού αρσενικού σωτήρα. Όπως είναι αναμενόμενο, σε αυτού του είδους τις αφηγήσεις η «σκλάβα για σεξ» σώζεται στα πλαίσια μιας δραματικής αναμέτρησης μεταξύ της αστυνομίας και των κακοποιών, παρέχοντας μια λυτρωτική κατάληξη, τόσο για την ταινία, όσο και για το θεατή. Παρόλο που η ταινία Eastern Promises δεν προβλέπει κάποια σωτηρία για την «σκλάβα για σεξ», φέρει «αίσιο τέλος», εφόσον η Anna υιοθετεί το μωρό της Tatiana και ο Nikolai γίνεται το αφεντικό των vory v zakone. Ωστόσο, η εν λόγω ταινία, όπως και οι ταινίες Human Trafficking και Trade, αποτυπώνει την παράνομα διακινούμενη γυναίκα ως το «απόλυτο θύμα», ένα κατασκεύασμα που εξαρτάται από την αντιθετική απεικόνιση των χαρακτήρων του αρσενικού «δυνάστη» και του αρσενικού «ήρωα». Σε αυτή την αφήγηση, η θυματοποίηση της παράνομα διακινούμενης γυναίκας πρέπει να είναι αναμφισβήτητα απόλυτη- αυτή είναι ένα θύμα χωρίς περιθώρια παρουσίας συνηγόρου- καθώς αυτό γεννά την προσταγή τόσο για τον «σωτήρα» όσο και για τον «θύτη», οι οποίοι την εκμεταλλεύτηκαν εξ αρχής, προωθώντας έτσι τη δράση μέσα στην αφήγηση. Επομένως, για τη δημιουργία αυτής της αφήγησης , δε μένει περιθώριο για τυχόν διερεύνηση αντιμαχόμενων συζητήσεων σχετικά με την «παράνομη διακίνηση γυναικών», διότι κάτι τέτοιο θα συνεπαγόταν προβληματισμό για την απολυταρχικότητα του βασανισμού αυτών των γυναικών.


Αντικρουόμενες υπαινικτικές κινηματογραφικές αφηγήσεις θα μπορούσαν να εξετάσουν το γιατί οι γυναίκες επιδιώκουν να διασχίσουν τα σύνορα, τον τρόπο με τον οποίο το πετυχαίνουν, καθώς και σε τι βαθμό αυτές ‘οι μεταναστεύσεις’ συνδέονται με ενδεχόμενες ευκαιρίες εύρεσης εργασίας στη βιομηχανία του σεξ. Αυτές οι αφηγήσεις μπορεί να διερευνήσουν εάν και πότε οι ίδιες οι γυναίκες συγκατατίθενται για τη «διακίνησή» τους και την εργασία τους στη βιομηχανία του σεξ. Αλλά και πάλι, κάτι τέτοιο θα απαιτούσε, τουλάχιστον προσωρινά, το περιθώριο για ανατροπή των επικρατέστερων συζητήσεων με θέμα το «εμπόριο γυναικών». Ωστόσο, η απεικόνιση της γυναικείας αντίδρασης-ειδικότερα όσον αφορά στις γυναίκες που συμμετέχουν στη σεξουαλική εργασία-θα ήταν δυσάρεστη μέσα στα πλαίσια μιας ηθικολογικής τοποθέτησης, που πρέπει να υποστηρίζει ότι οι γυναίκες χρειάζεται να προστατεύονται από τη «διακίνηση» κι αν «διακινηθούν», χρειάζεται να «σωθούν». Η προσπάθεια να αφηγηθεί κάποιος την ιστορία γυναικών, που δε χρειάζεται ή δε θέλουν να σωθούν, δε θα προσέφερε την ευκαιρία για απροκάλυπτη ηθικολογία, ούτε θα παρείχε με ένα τόσο όμορφα δοσμένο τρόπο μια λυτρωτική αφήγηση, όπως αυτή που συναντάμε με ελάχιστες διαφοροποιήσεις, στις ταινίες Human Trafficking, Trade, αλλά και στην ταινία Eastern Promises.


Περπατάμε τρεις μέρες πάνω στα βουνά, περνάμε ποτάμια, μέσα από πυκνά δάση. Εάν αυτή ήταν η ιστορία ενός άντρα που ξεκινά μια περιπέτεια, να βρει ένα θησαυρό και να σκοτώσει έναν δράκο για να κάνει την οικογένειά του πλούσια και ασφαλή, αυτός ο άντρας θα ήταν ο ήρωας της ιστορίας. Δεν είμαι άντρας. Είμαι γυναίκα κι έτσι για την κοινωνία η ιστορία αλλάζει. Δεν είμαι ο προμηθευτής της οικογένειας. Δεν ξεκινώ μια περιπέτεια. Δεν είμαι γενναία και τολμηρή. Δεν είμαι επινοητική και δυνατή. Αντίθετα, με λένε παράνομη, φορέα επιδημιών, εγκληματία ή την τελευταία δεκαετία ‘θύμα της παράνομης διακίνησης’. Για την κοινωνία δεν είμαι ήρωας, είμαι θύμα…και η μόνη θέση στην κοινωνία για ένα θύμα είναι ένα κλουβί….έτσι γίνομαι μια παθητική δεσποινίς που περιμένει να τη σώσει ο ωραίος πρίγκιπας ή ίσως στη σημερινή εποχή μια ευγενική, αν και πολύ αυταρχική, νεραϊδονονά.


Ακολουθούμε τα μονοπάτια που πήραν άλλοι. Μικρά φιδίσια μονοπάτια σκόνης ή λάσπης ανάλογα με την εποχή. Κουβαλώ ένα στρογγυλό μπόγο με ρούχα και όλες τις ελπίδες της οικογένειάς μου στην πλάτη. Τα κουβαλώ με περηφάνια- είναι ένας μπόγος πολύτιμος, όχι ένα βάρος. Βρέθηκα στα σύνορα και μπορώ να σας πω ότι, σε γενικές γραμμές, τα σύνορα δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχει γραμμή στο έδαφος του δάσους. Δεν υπάρχει γραμμή στη δίνη του ποταμού. Πατάω το πόδι μου εκεί που χιλιάδες άλλες γυναίκες περπάτησαν πριν από μένα. Το βήμα μου είναι κουρασμένο και αισιόδοξο, φοβισμένο και τολμηρό. Πίσω μου βρίσκεται ο κόσμος που ξέρω. Είναι ο κόσμος των γιαγιάδων μου και των γιαγιάδων τους. Μπροστά είναι ο κόσμος των αδελφών μου, εκεί όπου πήγαν πριν από μένα, για να χτίσουν τα όνειρα που κρατούν τις οικογένειές μας ζωντανές. Αυτό το βήμα είναι η Μπούρμα. Αυτό το βήμα είναι η Ταϊλάνδη. Αυτό είναι το σύνορο.


Σε ορισμένα μέρη, κατά μήκος της μακράς, αόρατης γραμμής, τα μονοπάτια συνδέονται με άλλα μονοπάτια και γίνονται πλατύτερα μέχρι να γίνουν δρόμοι όπου μπορούν να ταξιδεύουν φορτηγά και αυτοκίνητα. Εκείνοι που ταξιδεύουν σε φορτηγά και λεωφορεία κοιτούν εμάς και πέρα από εμάς καθώς περνούν. Έπειτα, πιο ψηλά, μπροστά μας, κάτω από ένα σκιερό δέντρο βλέπουμε μια ξύλινη καλύβα. Κόκκινα σήματα που δεν μπορούμε να διαβάσουμε φράζουν το δρόμο και γύρω είναι συγκεντρωμένοι άντρες με πράσινα ρούχα. Φορούν πράσινα καπέλα και οι πράσινες στολές τους έχουν ζώνες με πυρομαχικά. Ο καθένας τους έχει ένα μεγάλο όπλο που κρέμεται απ’ τον ώμο του και που η κάνη του αμφιταλαντεύεται στο χέρι του. Πάμε λίγο πιο αργά αλλά εξακολουθούμε να προχωράμε μπροστά και σύντομα μπορούμε να ακούσουμε το γέλιο τους. Είναι το ίδιο γέλιο που όλες οι γυναίκες έχουν ακούσει, ίσως όταν προχωρούν γρήγορα για να ξεφύγουν, με φλογισμένο πρόσωπο, προσπαθώντας να γίνουν αόρατες. Αυτός ο δρόμος οδηγεί στους άντρες που γελούν, με τις πράσινες στολές και τα μεγάλα όπλα, το μέλλον μου και το μέλλον της οικογένειάς μου βρίσκεται πέρα απ’ αυτούς. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε, παίρνουμε βαθιά αναπνοή, σφίγγουμε τα δόντια και μπαίνουμε στο λάκκο των λεόντων.


Έχουμε τα σωστά ταξιδιωτικά έγγραφα; Αυτό είναι ανέκδοτο. Οι στρατιώτες δεν θα αφήσουν τις γυναίκες να ταξιδέψουν εκτός κι αν πληρώσουμε πολλά λεφτά για να αγοράσουμε απ’ αυτούς μια άδεια εισόδου. Είναι ανέκδοτο, γιατί ανεξάρτητα από το αν έχουμε ή όχι ταξιδιωτικά έγγραφα, θα αναγκαστούμε να πληρώσουμε ξανά. Για μας, το μόνο σωστό χαρτί είναι το χαρτονόμισμα. Τους λέμε τις καλά προετοιμασμένες ιστορίες μας για επισκέψεις σε θείες και συναντήσεις με παππούδες. Τους τείνουμε όλα μας τα χρήματα αλλά δεν είναι ικανοποιημένοι. Οι πράσινοι μας σπρώχνουν έξω απ’ το δρόμο και μας βάζουν στη σειρά μπροστά από την καλύβα. Στέκομαι και κοιτάζω πάνω απ’ τους ώμους τους το δρόμο προς το μέλλον. Άντρες και μερικά αγόρια, νεότερα από μένα, κατεβαίνουν το δρόμο. Κανένα πρόστυχο γέλιο δεν τους υποδέχεται. Περνούν πέρα απ’ τα σήματα, τους άντρες με τις πράσινες στολές και τα όπλα χωρίς να σταματήσουν. Μερικοί σταματούν ένα λεπτό για να δείξουν μια ταξιδιωτική κάρτα, αλλά οι περισσότεροι δεν μπαίνουν στον κόπο. Τους παρακολουθώ καθώς προχωρούν στο δρόμο…τους τυχερούς αδελφούς μου που πορεύονται προς το μέλλον. Οι πράσινοι αρπάζουν τους μπόγους μας, τους ανοίγουν, σκορπούν τα ρούχα μας μέσα στη σκόνη. Σπρώχνουν, σκαλίζουν τα σώματά μας. Ψάχνουν για λεφτά, χρυσό, ναρκωτικά….οτιδήποτε αξίας. Βλέπω τον δρόμο άδειο και τον ουρανό να σκοτεινιάζει καθώς η πιθανότητα του βιασμού σκεπάζει σαν σύννεφο τον ήλιο. ‘Πηγαίνετε! Πηγαίνετε, λοιπόν!’ φωνάζουν, σπρώχνοντας και σκουντώντας μας με τα όπλα. Περπατάμε πάλι στο δρόμο εκτός από δυο άτυχες που φαίνονταν πολύ νέες και πολύ όμορφες για να τους επιτρέψουν να χτίσουν ένα μέλλον ή να είναι οι ήρωες οποιουδήποτε. Τι θα τους συμβεί, δεν έχουμε ιδέα. Περπατώ χωρίς λεφτά, χωρίς το μπόγο με τα ρούχα, χωρίς δυο απ’ τις φίλες μου, αλλά εξακολουθώ να κουβαλώ το μέλλον της οικογένειάς μου με ελπίδα και περηφάνια.


Αυτό είναι μόνο ένα πέρασμα συνόρων. Σε όλη την καταγεγραμμένη ιστορία οι άντρες ελέγχουν το σημείο όπου οι γυναίκες περνούν απ’ τον ένα κόσμο στον άλλον. Το πέρασμα είναι πάντα επικίνδυνο για τις γυναίκες. Ήταν επικίνδυνο όταν περάσαμε για πρώτη φορά το κατώφλι του σπηλαίου, μακριά από την ασφάλεια της φωτιάς του άντρα ή του πατέρα μας. Για πολλές από μας παραμένει επικίνδυνο όταν περνάμε στα σχολεία και στην εκπαίδευση, όταν περνάμε στην κάλπη και στο κοινοβούλιο, όταν περνάμε στο χώρο δουλειάς, όταν περνάμε στη σεξουαλική ανεξαρτησία, όταν περνάμε σε μια κλινική αμβλώσεων, όταν περνάμε ένα πάρκο τη νύχτα, όταν περνάμε στη θρησκεία. Τα περάσματα συνόρων όλων των ειδών είχαν πάντα να κάνουν με τον έλεγχο και την εξουσία. Υπήρχαν πάντα πολύ επικίνδυνα μέρη για τις γυναίκες. Για μας, πρέπει να προσθέσουμε τους κινδύνους του περάσματος των συνόρων του χρώματος, από το μαύρο στο λευκό, από το κίτρινο στο λευκό, και των ταξικών συνόρων, από τη φτώχια στον πλούτο. Προφανώς οπουδήποτε στέκονται οπλισμένοι άντρες, έτοιμοι να ελέγξουν και να περιορίσουν το πέρασμά μας, οι κίνδυνοι και οι πιθανότητες να μην μας επιτραπεί το πέρασμα αυξάνονται.


Γιατί ο κόσμος φοβάται τόσο πολύ όταν μετακινούνται νέες εργάτριες, που δεν μιλούν αγγλικά και που οι περισσότερες δεν είναι λευκές; Μέχρι σήμερα, καμιά από τη φυλή μας, την τάξη μας και το φύλο μας δεν ίδρυσε ούτε διεύθυνε ένα διεθνές τρομοκρατικό κίνημα, δεν δημιουργήσαμε και δεν διευθύναμε ένα καρτέλ ναρκωτικών, δεν κατευθύναμε λαθρεμπόρια όπλων. Δεν είμαστε συνήθως εμείς οι παιδόφιλοι, οι κατά συρροή δολοφόνοι ή οι βιαστές. Δεν ξεκινήσαμε ποτέ έναν πόλεμο, δεν κάναμε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, δεν σχεδιάσαμε ούτε εκτελέσαμε γενοκτονίες. Δεν γεμίζουμε εμείς τα κελιά για εγκληματίες στις ανά τον κόσμο φυλακές. Ποιον ακριβώς κίνδυνο αντιπροσωπεύει η ελευθερία κίνησής μας για τον κόσμο; Γιατί είναι τόσο σημαντικό να μας κρατούν σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές, ώστε οι κυβερνήσεις να ξοδεύουν τόσα χρήματα και πολιτική ενέργεια; Γιατί αισθανόμαστε σαν πρόβατα ή κοπάδι που ο αγρότης του επιτρέπει να βόσκει όταν και όπου αυτός θέλει; Γιατί άλλες γυναίκες που έχουν ήδη περάσει σε τόσους πολλούς άλλους κόσμους προσπαθούν με κάθε τρόπο να μας εμποδίσουν να τις ακολουθήσουμε; Οι εμπειρίες μας δεν απαντούν σε αυτά τα ερωτήματα.


Είμαστε αναγκασμένες να ζούμε με τα σύγχρονα ψέματα, ότι οι έλεγχοι των συνόρων και οι πολιτικές κατά της παράνομης διακίνησης είναι για την προστασία μας. Καμιά από μας δεν πιστεύει αυτό το ψέμα. Ο κόσμος δεν έχει τίποτα να φοβηθεί από μάς. Εάν μας έδιναν την άδεια να πηγαινοερχόμαστε κατά βούληση, τότε οι διακινητές και οι λαθρέμποροι θα έμεναν αυτόματα χωρίς δουλειά. Η ελευθερία της κίνησης είναι η λύση για την παράνομη διακίνηση προσώπων. Αυστηρότεροι έλεγχοι σημαίνουν απλώς μεγαλύτερη διαφθορά, μεγαλύτερη ζήτηση για λαθρέμπορους και περισσότερες ευκαιρίες για τους διακινητές. Αντί για σεβασμό στα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματά μας υπό την αιγίδα της επιτροπής ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, μας δίνουν ‘προστασία’ υπό την αιγίδα του γραφείου Ναρκωτικών και Εγκλήματος των Ηνωμένων Εθνών. Μας κατασκοπεύουν, μας συλλαμβάνουν, μας αποκόβουν από τις οικογένειές μας, κατάσχουν τις οικονομίες μας, μας ανακρίνουν, μας φυλακίζουν και μας αφήνουν στα χέρια των αντρών με τις πράσινες στολές και τα όπλα, για να μας στείλουν αυτοί πίσω……και όλα αυτά στο όνομα της ‘προστασίας κατά της παράνομης διακίνησης’. Όταν το λένε αυτό βοήθεια, είναι σα να ρίχνουν αλάτι στην πληγή…σα να πρέπει κιόλας να είμαστε ευγνώμονες! Μετά τη ‘διάσωση’ περπατάμε πάλι στο ίδιο μονοπάτι αντιμετωπίζοντας τους ίδιους κινδύνους στα ίδια συνοριακά περάσματα. Ακριβώς όπως οι γυναίκες που παλεύουν για να μορφωθούν, παλεύουν για να ψηφίσουν, παλεύουν για να συμμετέχουν στην πολιτική, παλεύουν για να είναι ανεξάρτητες, παλεύουν για να εργάζονται, να αγαπούν, να ζουν με ασφάλεια….δεν θα μείνουμε στο κλουβί που η κοινωνία έφτιαξε για μας.

Τα Καλά Κορίτσια Πάνε στον Παράδεισο….Τα Κακά Κορίτσια Πάνε Παντού!



Αυτό το κείμενο βασίζεται στη συλλογική σοφία, εμπειρία και προβληματισμό των μεταναστριών σεξουαλικών εργατριών Empower Chiang Mai της Ταϊλάνδης.

‘‘Δεν είμαι περήφανη που είμαι πουτάνα, είμαι όμως περήφανη που δεν ντρέπομαι’.,
Λ., ακτιβίστρια σεξουαλική εργάτρια, Λονδίνο 2008


Σεξουαλική εργασία είναι η πώληση σεξ (ή σεξουαλικών πράξεων) έναντι χρημάτων. Δεν υπάρχει τίποτα εγγενώς εκμεταλλευτικό ή εξευτελιστικό στη συναινετική σεξουαλική συμπεριφορά ανεξάρτητα από το κίνητρό της. Ωστόσο πολλοί απ’ αυτούς που οργανώνουν εκστρατείες ή νομοθετούν αγνοούν τις φωνές των σεξουαλικών εργατών και αρνούνται να αναγνωρίσουν ότι οι περισσότεροι εργάζονται σε αυτή τη βιομηχανία κατόπιν επιλογής. Το στίγμα που συνδέεται με την πώληση σεξ διαμορφώνει θεμελιακά το νόημα και το περιεχόμενο των εμπορικών σεξουαλικών πρακτικών. Το λόμπι κατά της πορνείας ορίζει τη σεξουαλική εργασία ως βία κατά των γυναικών, κάνει εκστρατεία για την κατάργηση της πορνείας και την ποινικοποίηση των πελατών. Αόρατοι στην κυρίαρχη συζήτηση για την πορνεία είναι οι άντρες που πουλούν σεξ- σε άλλους άντρες και σε γυναίκες- καθώς και οι γυναίκες που είναι επίσης πελάτισσες. Στο επίκεντρο παραμένει κυρίως η πορνεία- κάνοντας αόρατους τους χιλιάδες άντρες, γυναίκες και τραβεστί που πουλούν σεξ μέσω τηλεφώνου, μέσω ίντερνετ, χορεύουν στα κλαμπ ή κάνουν ταινίες. Ακόμη πιο επικίνδυνο είναι, ίσως, ότι αυτοί που αγωνίζονται κατά των δικαιωμάτων των σεξουαλικών εργατών παρουσιάζουν το σεξ ως κάτι που το κάνουν άντρες σε γυναίκες και διατηρούν το στάτους των γυναικών ως θύματα.


Αντίθετα, η υποστήριξη για αποποινικοποίηση της σεξουαλικής εργασίας και ανάκληση όλων των νόμων που έχουν να κάνουν με την ανταλλαγή σεξ έναντι χρημάτων βασίζεται στην ιδέα ότι η συναινετική σεξουαλική συμπεριφορά μεταξύ ενηλίκων δεν απαιτεί ρυθμίσεις από το κράτος. Αποποινικοποίηση θα σήμαινε ότι οι σεξουαλικοί εργάτες θα είχαν δικαίωμα στην πλήρη προστασία του νόμου. Βασικά, όλοι θα έπρεπε να έχουν την ίδια ελευθερία να επιλέγουν πώς θα κερδίσουν τη ζωή τους και την ελευθερία να επιλέγουν τι θα κάνουν το σώμα τους. Στη νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική κοινωνία, το πόσο ‘ελεύθεροι’ είμαστε να επιλέξουμε να εργαστούμε είναι ένα θέμα συζήτησης, αλλά αυτό ισχύει για όλες τις δουλειές και όχι μόνο για τη βιομηχανία του σεξ. Η μάχη για τα δικαιώματα των εργατών του σεξ πρέπει να αρχίσει με την αναγνώριση της σεξουαλικής εργασίας ως εργασίας έτσι ώστε τουλάχιστον εκείνοι που εργάζονται στη βιομηχανία του σεξ να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους άλλους εργάτες και τα ίδια ανθρώπινα δικαιώματα με τους άλλους ανθρώπους.


Μεταφέροντας την ανάλυση της σεξουαλικής εργασίας στις εργασιακές σχέσεις και τη μετανάστευση αποκτούμε αναλυτικά εργαλεία για να ερευνήσουμε τη φύση της εργασίας που σχετίζεται με το φύλο (όχι μόνο σε σχέση με το σεξ, αλλά και με την οικιακή εργασία και φροντίδα), το ρόλο των συνοριακών και μεταναστευτικών ελέγχων στη διατήρηση και ενίσχυση της εκμετάλλευσης καθώς και πώς χειριζόμαστε, αντιμετωπίζουμε και αντιστεκόμαστε σε αυτές τις ανισότητες. Μια εργασιακή ανάλυση της σεξουαλικής εργασίας απαλάσσει τις εμπορικές σεξουαλικές υπηρεσίες από ηθικοπλαστικά και πατερναλιστικά επιχειρήματα, σύμφωνα με τα οποία το σεξ είναι ένας καθορισμένος, προνομιούχος ή φυσικός τόπος της ανθρώπινης δραστηριότητας και τοποθετεί αυτή τη δραστηριότητα στη σφαίρα των εμπορεύσιμων εργασιακών σχέσεων.

‘Όταν οι άνθρωποι δεν δέχονται τη σεξουαλική εργασία ως εργασία μάς υποχρεώνουν να ξοδεύουμε το χρόνο μας υπερασπίζοντας την ύπαρξη της εργασίας μας αντί να αγωνιζόμαστε για τη μεταμόρφωσή της’
Άλις, IUSW, 2006.


Η εργασία είναι μια πρακτική όπου το φύλο και η σεξουαλικότητα παίζουν σημαντικούς διαρθρωτικούς ρόλους, αλλά που ταυτόχρονα δεν μπορεί να περιοριστεί στο φύλο ή τη σεξουαλικότητα. Το ίδιο επιχείρημα ισχύει για τις εμπορικές σεξουαλικές υπηρεσίες: το φύλο και η σεξουαλικότητα παίζουν σημαντικούς διαρθρωτικούς ρόλους αλλά δεν αποτελούν την ολότητα της σχέσης. Αναλύοντας το εμπορικό σεξ και τον διαρθρωτικό ρόλο του φύλου και της σεξουαλικότητας είναι σημαντικό να υπερβούμε τις νέο- καταργητικές προσεγγίσεις της πορνείας που θεωρούν όλους τους σεξουαλικούς εργάτες ως πάντοτε-ήδη γυναίκες και να διευρύνουμε το πλαίσιο της ανάλυσης έτσι ώστε να ενσωματώσουμε τις εμπειρίες των χιλιάδων ανδρών και τραβεστί που εργάζονται στη βιομηχανία του σεξ στην Ευρώπη, καθώς και τον αυξανόμενο αριθμό γυναικών που αγοράζουν εμπορικές σεξουαλικές υπηρεσίες.


Δανειζόμενη πλευρές της μαρξιστικής θεωρητικολογίας για την εμπορευματική μορφή και θεωρίες των εργασιακών σχέσεων, όπως η πλειονότητα των εμπορικών ανταλλαγών στον καπιταλισμό, η πορνεία έχει να κάνει με την πώληση και αγορά ενός αγαθού. Η ιδέα ότι μια πόρνη ‘πουλάει το κορμί της’ δεν είναι ακριβής, γιατί στο τέλος της ανταλλαγής ο πελάτης δεν ‘κατέχει’ το σώμα της πόρνης. Αυτό που ο πελάτης αγοράζει είναι μια σεξουαλική υπηρεσία, δηλαδή μια πράξη ή μια προσωρινή συγκινησιακή σχέση που ο σεξουαλικός εργάτης εκτελεί.


Χρησιμοποιώντας τον μαρξιστικό ορισμό της εξουσίας της εργασίας, οι φυσικές και διανοητικές δραστηριότητες που ενέχονται στην παροχή σεξουαλικών υπηρεσιών αποτελούν εργασιακή εξουσία. Ο ορισμός της σεξουαλικής εργασίας ως συγκινησιακής εργασίας επιτρέπει μια πιο περίπλοκη και χρήσιμη αντίληψη των σεξουαλικών διαδικασιών που ενέχονται στην παροχή σεξουαλικών υπηρεσιών. Πέραν του ότι ενέχει σεξουαλικές πράξεις, η ανάλυση της σεξουαλικής εργασίας περιλαμβάνει δραστηριότητες και ικανότητες όπως η ικανοποίηση της ανάγκης των ανθρώπων να αρέσουν και να είναι σεξουαλικά επιθυμητοί, να ψυχαγωγούνται, η συντροφικότητα και επικοινωνία. Η χυδαία αναγωγή της εργασίας των σεξουαλικών εργατών σε σεξουαλικές πράξεις διείσδυσης υπεραπλουστεύει και κρύβει την πραγματική εργασία που ενέχεται στην παραγωγή σεξ ως αγαθού.


Τοποθετώντας με αυτόν τον τρόπο τη σεξουαλική εργασία στο πλαίσιο της συγκινησιακής εργασίας (που γίνεται τόσο από παράνομους όσο και από νόμιμους εργάτες) δίπλα σε άλλες μορφές συγκινησιακής εργασίας (οικιακή εργασία ή υπηρεσίες φροντίδας), η παραγωγή, κατανάλωση και ανταλλαγή σεξουαλικών υπηρεσιών μπορεί να γίνει κατανοητή μέσα σε ένα πλαίσιο βιομηχανίας και αγοράς εργασίας. Η κατηγοριοποίηση του εμπορικού σεξ ως συγκινησιακή εργασία επιτρέπει μια ανάλυση της σεξουαλικής εργασίας που αναδεικνύει τις έμφυλες επιλογές στην αγορά εργασίας που έχουν οι γυναίκες γενικά και οι μετανάστριες ειδικότερα. Οι δουλειές που είναι διαθέσιμες για τις μετανάστριες που έρχονται στην Ευρώπη με την πρόθεση να εργαστούν, περιορίζονται σε τρία βασικά είδη ‘υπηρεσιών’: οικιακή εργασία, φροντίδα ανθρώπων στο σπίτι και παροχή σεξουαλικών εμπειριών σε μια ευρεία γκάμα χώρων στη βιομηχανία του σεξ. Στη βιομηχανία του σεξ, οι μετανάστριες αποτελούν σήμερα την πλειονότητα εκείνων που πουλούν σεξ στην Ευρώπη. Η πραγματικότητα των μεγάλων αυξήσεων στους αριθμούς των μεταναστών που πουλούν σεξ σε κοινωνίες του ‘παγκόσμιου Βορρά’ αποτελεί έναν από τους παράγοντες διάδοσης των εκστρατειών κατά της παράνομης διακίνησης και των πολιτικών που στοχεύουν ειδικά στους μετανάστες και τη σεξουαλική εργασία.


Είναι επίσης αναγκαίο να ερευνήσουμε το γεγονός ότι η εργασία και η ποινικοποίηση που υφίσταται στις πολιτικές για την παράνομη διακίνηση και την πορνεία διασταυρώνονται. Η ποινικοποίηση λειτουργεί με δυο τρόπους: μέσω της αστυνομίας μεταναστών που ποινικοποιεί την εκούσια μετανάστευση ανθρώπων οι οποίοι μετακινούνται χωρίς επίσημη άδεια και μέσω των πολιτικών που ποινικοποιούν τις εμπορικές σεξουαλικές πρακτικές. Η κατανόηση του παραγωγικού ρόλου της ρύθμισης και της ποινικοποίησης είναι βασική για την κατανόηση τόσο του εμπορικού σεξ όσο και των σημερινών πολιτικών και εκστρατειών για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης.

‘Η ποινικοποίηση δεν ‘καταστέλλει’ απλώς αυτό που προϋπάρχει και ονομάζεται ‘πορνεία’ ούτε είναι άσχετη με μια πρακτική που καθορίζεται ολοσχερώς από υποβόσκοντα χαρακτηριστικά ανδρικής σεξουαλικότητας και/ή καπιταλισμού. Αντίθετα, βοηθά την παραγωγή ενός ειδικού τρόπου σεξουαλικής εργασίας. Οι κριτικοί που παραβλέπουν τον παραγωγικό ρόλο κινδυνεύουν να κάνουν οπισθοδρομικές αναλύσεις. Συνάγοντας, με βάση τα σημερινά χαρακτηριστικά της, ότι η πορνεία είναι κακό πράγμα, μπορεί να συμπεράνουν ότι πρέπει να γίνουν προσπάθειες για την αποτροπή και την εξάλειψή της. Εάν όμως οι υπάρχουσες προσπάθειες για την αποτροπή ή την εξάλειψη της σεξουαλικής εργασίας είναι και οι αιτίες των καταπιεστικών χαρακτηριστικών της, τότε η κατάλληλη απάντηση μπορεί να είναι η εξάλειψη αυτών των προσπαθειών, όχι του εμπορικού σεξ’.(Noah D. Zatz, ‘Sex Work/Sex Act: Law, Labor, and Desire in Constructions of Prostitution‘, σ. 302)


Ένα παρόμοιο επιχείρημα με εκείνο της ποινικοποίησης του εμπορικού σεξ έχει να κάνει με τη μετανάστευση, με την έννοια ότι η ποινικοποίηση ανθρώπων που μετακινούνται χωρίς επίσημη άδεια μπορεί να γίνει κατανοητή όχι ως πρακτική για το σταμάτημα ή την καταστολή του περάσματος των συνόρων αλλά ως συμβολή στην παραγωγή ενός ειδικού τρόπου μετανάστευσης. Μακριά από τον διακηρυγμένο στόχο του τερματισμού της ‘παράνομης μετανάστευσης’, στην πραγματικότητα εγγυάται την ύπαρξη παράνομων μεταναστών, ανθρώπων που μέσα από την παραγωγή της παράνομης ύπαρξής τους έχουν περιορισμένες επιλογές στη διάθεσή τους και προσπαθούν να βρουν διεξόδους έναντι εκμεταλλευτικών εργασιακών πρακτικών.


Στις αρχές του 2006 πολλοί ακτιβιστές που είχαν την έδρα τους στο Λονδίνο και ασχολούνταν με τα δικαιώματα των σεξουαλικών εργατών, άρχισαν να διαμορφώνουν ιδέες και να οργανώνονται γύρω από το πρόγραμμα x:talk – ένα πρόγραμμα που επιχειρεί να εξερευνήσει και να διαδώσει τις ιδέες που αναπτύχθηκαν με την κριτική της κυρίαρχης συζήτησης για την παράνομη διακίνηση προσώπων, με βάση την εμπειρία των σεξουαλικών εργατών και των αγώνων των μεταναστών και των φεμινιστριών. Σε πρακτικό επίπεδο, το πρόγραμμα παρέχει δωρεάν μαθήματα αγγλικής γλώσσας στους μετανάστες εργάτες του σεξ με ιδιαίτερη προσοχή και έμφαση στις γλωσσικές δεξιότητες που απαιτούνται για την πώληση σεξ έναντι χρημάτων.


Η γλώσσα και η επικοινωνία είναι ζωτικά στοιχεία για την άμεση αμφισβήτηση και αλλαγή των συνθηκών εργασίας και ζωής. Η επικοινωνία είναι κεντρική σε ό, τι αφορά την αλλαγή. Η γλώσσα είναι μια βασική ατομική και συλλογική εξουσία που βελτιώνει τόσο τις δυνατότητες εργασίες όσο και τις δυνατότητες αντίστασης. Κεντρική για την πολιτική του xtalk, είναι η αυτονομία όλων των ανθρώπων που μετακινούνται διασχίζοντας τα σύνορα και η αξιοπρέπεια κάθε φύλου που χρησιμοποιεί τις ικανότητές του στη βιομηχανία του σεξ. Οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα των εργατών σ’ αυτή τη βιομηχανία και η έμφυλη και αναπαραγωγική εργασία αποτελεί ιστορικά κεντρικό μέρος στις δομές που υποβιβάζουν και καταπιέζουν τις γυναίκες. Οι άνθρωποι που πήραν την κύρια πρωτοβουλία γι’ αυτή την οργάνωση κι αυτό το πρόγραμμα είναι γυναίκες. Λειτουργώντας από τη βάση προς την κορυφή, όπως σε μια οργάνωση, το xtalk στοχεύει παρόλα αυτά να δουλέψει με ολόκληρη τη βιομηχανία. Θέματα διαφοράς φύλου και δια-φυλικής διαφοράς- στη διασταύρωσή τους με φυλετικά και σεξουαλικά ζητήματα αντιμετωπίζονται έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνουν ανθρώπους που εργάζονται στη βιομηχανία και έχουν διαφορετική προέλευση φύλου.


Η ρατσιστική και αντιφεμινιστική ρητορική περί ‘προστασίας, για την παράνομη διακίνηση, που προπαγανδίζεται από τις κυρίαρχες εκστρατείες για την καταπολέμησή της, όπου οι γυναίκες περιορίζονται στο ρόλο των παθητικών θυμάτων, υπό τον έλεγχο του οργανωμένου εγκλήματος ή σκληρών ανδρών, παράγει και δικαιώνει την απέλαση των μεταναστών σεξουαλικών εργατών και αυξάνει την ποινικοποίηση και εκμετάλλευση των εργατών στη βιομηχανία του σεξ. Δημιουργεί επίσης διαχωρισμούς ανάμεσα στις μορφές οργάνωσης και αντίστασης των μεταναστών και των σεξουαλικών εργατών.


Το πρόγραμμα x:talk αποτελεί μια απόπειρα για αλλαγή της πράξης των εκστρατειών για τα δικαιώματα των σεξουαλικών εργατών με την επανεξέταση και επαναδιαμόρφωση του πώς μπορεί και πρέπει να είναι η ‘οργάνωση της εργασίας’ και πώς μπορεί να ανταποκριθεί με πρακτικό τρόπο στις πραγματικότητες και ανάγκες των μεταναστών που εργάζονται στη βιομηχανία του σεξ. Το πολιτικό πρόγραμμα της οργάνωσης της εργασίας στη βιομηχανία του σεξ ενέχει την οργάνωση των ‘εργατών’ και παρέχει επίσης μια συλλογική φωνή για τους σεξουαλικούς εργάτες. Η επιτυχία τέτοιων προγραμμάτων βασίζεται στην ικανότητά τους να σχετίζονται με τα εξελισσόμενα δημογραφικά στοιχεία εντός της βιομηχανίας και με τις δυσκολίες οργάνωσης στο εσωτερικό ενός παράνομου και στιγματισμένου εργατικού δυναμικού. Για να πάρουμε αυτό το έργο σοβαρά πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι στο μεγαλύτερο μέρος της η οργάνωση της εργασίας (και, επίσης, τα ριζοσπαστικά πολιτικά προγράμματα γενικά) ενέχουν αντιπροσώπευση και ορατότητα. Ωστόσο πολλοί άνθρωποι που εργάζονται στη βιομηχανία του σεξ ούτε πρέπει ούτε επιθυμούν να είναι ορατοί. Σε μια βιομηχανία που έχει αναπτυχθεί με μη ρυθμισμένο και περιθωριοποιημένο τρόπο, πολλοί άνθρωποι εργάζονται ακριβώς επειδή μπορούν να είναι αόρατοι. Το πρόγραμμα x:talk προσπαθεί να ανταποκριθεί σε αυτό έχοντας την πεποίθηση ότι μέσω της πρόσβασης στους πόρους, τη γνώση και τις ικανότητες, οι άνθρωποι μπορούν να λάβουν αποφάσεις για τη ζωή τους και να εργαστούν. Μακριά από την κυρίαρχη πρακτική της ‘διάσωσης’ ή της ‘βοήθειας’ των σεξουαλικών εργατών, το πρόγραμμα x:talk αποτελεί μια συνειδητή προσπάθεια για επαφή με τις κοινότητες των μεταναστών σεξουαλικών εργατών, προσφέρει μια πρακτική και αναγκαία υπηρεσία και, τέλος, προσπαθεί να οικοδομήσει πολιτικές συμμαχίες και να ενδυναμώσει τα δίκτυα των μεταναστών σεξουαλικών εργατών.


Μια ακτιβίστρια από τους Αβοριγίνες της Αυστραλίας, η Lila Watson το καθιστά σαφές- ‘Εάν ήρθατε εδώ για να με βοηθήσετε, χάνετε το χρόνο σας. Εάν ήρθατε όμως επειδή η χειραφέτησή σας συνδέεται με τη δική μου, τότε ας δουλέψουμε μαζί’.



*Η Ava Caradonna είναι μια συλλογική ταυτότητα που χρησιμοποιούν οι ακτιβίστριες σεξουαλικές εργάτριες και οι σύμμαχοί τους. Η Ava είναι από μόνη της μια προσπάθεια ανεύρεσης εργαλείων για την καταπολέμηση του στίγματος που συνδέεται με την πορνεία και της αναζήτησης ριζοσπαστικών και υλιστικών τρόπων αναπαράστασης της συλλογικής οργάνωσης όσων εργάζονται στη βιομηχανία του σεξ. Επικοινωνία: xtalk.classes@googlemail.com

jet moon – The easy jet set from Re-public on Vimeo.