της Πωλίνας Λάμψα

Τέλος εποχής. Η οικονομική κρίση άλλαξε καθοριστικά τα δεδομένα γιατί είναι και κοινωνική, πολιτική, πολιτιστική επισημαίνει ο Massimo D’Alema. Έθεσε αμετάκλητα σε αμφισβήτηση την ορθόδοξη σκέψη για τις σχέσεις ανάμεσα στα κράτη και τις αγορές, για την εθνική και παγκόσμια κατανομή της εξουσίας, κατά τον David Miliband. Παράλληλα, αποτέλεσε εγερτήριο λάκτισμα για τους σοσιαλιστές, σοσιαλδημοκράτες και εργατικούς, που μετά από χρόνια «ιδεολογικής ανορεξίας» βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια κοινωνία που δεν ζητάει μόνο αποτελεσματικές πολιτικές, αλλά χρειάζεται αξίες. Η “πολιτική είναι μια υπόθεση αξιών” υπογραμμίζει ο Ibrahim Baylan, μετανάστης τουρκικής καταγωγής που έγινε πρόσφατα Γενικός Γραμματέας του σουηδικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Οι αξίες, όμως, πρέπει να μεταφράζονται σε αποτελεσματικές πολιτικές, γιατί οι πολίτες δεν κρίνουν πλέον μόνο από την παραδοσιακή η συναισθηματική σχέση που έχουν με τα κόμματα. Περιμένουν άμεσα και απτά αποτελέσματα.


Η κρίση ανέδειξε τις αδυναμίες του νεοφιλελεύθερου μοντέλου , τη σημασία του επιτελικού ρόλου του κράτους, τα αδιέξοδα που δημιουργεί μια κοινωνία χωρίς ευαισθησία. Σήμερα περισσότερο από ποτέ κατανοούμε γιατί χρειάζεται μια ηθική των οικονομικών πολιτικών, όπως γράφει ο Jean-Christophe Cambadelis, από την ηγετική ομάδα του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Η “προοδευτική κοινότητα ιδεών” βρίσκεται μπροστά στην πρόκληση να παράξει καινοτόμες πολιτικές με αξιακά χαρακτηριστικά.


Να ενισχύσει και να συνδέσει τη δημοκρατική διακυβέρνηση με μια βιώσιμη οικονομία, ώστε να ενδυναμώσει τις βασικές αξίες των προοδευτικών δυνάμεων , την κοινωνική δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη , όπως τονίζει ο Πρόεδρος του πανευρωπαϊκού think – tank FEPS, Ernst Stetter. Να υλοποιήσει πολιτικές που συνδυάζουν, για παράδειγμα, τον προβληματισμό για το περιβάλλον με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.


Σύμφωνα με τον Kemal Dervis, πρώην Πρόεδρο του United Nations Development Fund (UNDP), η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλού άνθρακα αποτελεί μοναδική ευκαιρία για την προώθηση καινοτομιών και για τη δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας. Τα παραδείγματα είναι πολλά και εφαρμόσιμα – δεν έχει κανείς παρά να δει τις ισπανικές προτάσεις που περιγράφει ο Πρόεδρος του IDEAS Jesus Caldera ή τις βελγικές προτάσεις που αναλύει ο Elio Di Rupo.


Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν προσπάθειες που, συνδυάζοντας το παγκόσμιο με το τοπικό , καταλήγουν σε πρωτοβουλίες στην τοπική αυτοδιοίκηση – όπως αυτές που εφαρμόζει η Segolene Royal στην περιφέρεια του Poitou- Charentes – για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Για να πετύχουν όλες αυτές οι πολιτικές, πρέπει να βασίζονται στη συνεργασία των κοινωνικών εταίρων, έτσι ώστε να επιτευχθεί η σύναψη κοινωνικών συμφωνιών που θα διασφαλίσουν την απασχόληση, υπενθυμίζει, με βάση την εμπειρία του, ο Olaf Scholz, που ήταν, μέχρι πριν από λίγες μέρες, υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων της Γερμανίας.


Στη χώρα μας, στην Ελλάδα, το ΠΑΣΟΚ έγκαιρα εξερεύνησε μερικές από τις ενδιαφέρουσες, καινοτόμες ιδέες της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατικής αριστεράς, όπως δείχνουν οι βασικές πολιτικές προτεραιότητες της σημερινής κυβέρνησης. Σε αυτό συνέβαλε και ο κομβικός ρόλος του Γιώργου Παπανδρέου στη μεγάλη οικογένεια των κομμάτων της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, που επιτρέπει μια προνομιακή σχέση με την προοδευτική “κοινότητα ιδεών”.


Μια “κοινότητα ιδεών”, που ορισμένοι εκπρόσωποί της συμμετέχουν στο σημερινό αφιέρωμα του Βήματος Ιδεών και του Re-Public, και η οποία αγκαλιάζει όλες τις γωνιές του πλανήτη . Παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις προσπάθειες του Andres Velasco- παιδί θαύμα στο τιμόνι του Υπουργείου Οικονομικών της Χιλής, που έσωσε τη χώρα του από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης.


Συζητά σε τακτική βάση με τους σοσιαλιστές που ηγούνται σημαντικών διεθνών οργανισμών, όπως ο Juan Somavia, ο οποίος επέβαλε την απασχόληση στην ατζέντα του G20. Επιχειρεί να εντάξει στον προβληματισμό της πολιτικές ενάντια στις πανδημίες, όπως αυτές που αναλύει η Επίτροπος Υγείας Ανδρούλα Βασιλείου, για να είναι προετοιμασμένη απέναντι σε όλων των ειδών τις κρίσεις. Και φυσικά ανταλλάσει καλές πρακτικές, όπως οι μέθοδοι οικοδόμησης ενός Ανοικτού Κόμματος.

Το Ανοικτό Κόμμα αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμοσμένη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία, τονίζει, εμπνευσμένος από την εμπειρία του στο τιμόνι του SPD, ο Mattias Platzeck. Με δυο λόγια, το μεγάλο ζητούμενο για τα προοδευτικά κόμματα σήμερα, τονίζει ο Γραμματέας της Σοσιαλιστικής Διεθνούς Luis Ayala, είναι η ανανέωση του περιεχομένου της πολιτικής μέσα σε ένα πλαίσιο που δεν προδίδει τον ιδεολογικό τους προσανατολισμό. Μόνο έτσι μπορεί να απαντηθεί το ερώτημα των διαχωριστικών γραμμών, που έχει στοιχίσει ακριβά μέχρι τώρα σε αρκετά σοσιαλιστικά κόμματα. Τέλος εποχής, λοιπόν. Η επόμενη μέρα της οικονομικής κρίσης βρίσκει τα προοδευτικά κόμματα και κυβερνήσεις να εγκαινιάζουν ένα νέο, δημιουργικό κύκλο, που δεν μπορεί παρά να είναι φορέας αισιοδοξίας. Οι σοσιαλιστές σχεδιάζουν το μέλλον.