Καταπολέμηση της φτώχειας: Το μεγάλο στοίχημα της νέας αλλαγής ΠΑΣΟΚ
Το μεγάλο όραμα του Ανδρέα Παπανδρέου, ως ακαδημαϊκού καθηγητή, ήταν η «απομαθηματικοποίηση» της οικονομικής θεωρίας. «Απομαθηματικοποίηση» της οικονομικής θεωρίας επιτυγχάνεται με την «κοινωνικοποίηση» αυτής και προκύπτει με την εμφύτευση μεθοδολογικών εργαλείων και θεωρητικών προσεγγίσεων της κοινωνιολογικής θεωρίας στον ακαδημαϊκό τομέα των οικονομικών. Ο Ανδρέας προνοώντας ότι η αμερικανική νεοκλασσική οικονομική θεωρία όδευε στην πλήρη μαθηματικοποίηση και κατ’ επέκταση, όχι στην εξήγηση του πραγματικού κόσμου που βρίσκεται «εκεί έξω», αλλά στην ερμηνεία φαινομένων που κατασκευάζονται σε τεχνητά εργαστήρια, στράφηκε στην κοινωνιολογία και στον κλάδο της ριζοσπαστικής πολιτικής οικονομίας για να εξηγήσει τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά φαινόμενα της εποχής του, αλλά και της εποχής που θα ανέτειλε στο μέλλον. Βασική του ιδεολογική αφετηρία ήταν η αναπτυξιακή θεωρία που εκείνη την εποχή θεμελιωνόταν από θεωρητικούς της υπανάπτυξης του Τρίτου Κόσμου και της Λατινικής Αμερικής (βλέπε Andre Gunder Frank), της υπεροχής του σοσιαλιστικού μοντέλου ανάπτυξης έναντι του καπιταλιστικού (βλέπε Paul Baran) και της θεωρίας του μονοπωλιακού καπιταλισμού και των κοινωνικών αποκλεισμών (βλέπε Paul Sweezy). Οι αναφορές του Ανδρέα περί πατερναλιστικού και μονοπωλιακού τρόπου ανάπτυξης του καπιταλιστικού συστήματος έκδηλα μαρτυρούν τη στροφή του σε πιο κοινωνιολογικά μοντέλα ερμηνείας της οικονομικής θεωρίας. Εξάλλου, αποτελεί πλέον γνωστό γεγονός ότι κύρια επιθυμία του Ανδρέα ήταν να γίνει κοινωνιολόγος παρά οικονομολόγος. Τελικά, τα κατάφερε, αλλά με πιο ακραίο τρόπο και κατέληξε πολιτικός.
Το ανήσυχο πνεύμα του Ανδρέα, που όπως φαίνεται έχει μετεμψυχωθεί στο γιο του Γιώργο αλλά κυρίως στην καρδιά του όλου ΠΑΣΟΚ, είναι αυτό που προσκαλεί για ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο ενάντια στην αυξανόμενη φτώχεια της ελληνικής κοινωνίας. Το ποσοστό των Ελλήνων πολιτών που ζουν σήμερα κάτω από το όριο της φτώχειας αγγίζει τον αδιανόητο αριθμό 20% με 25%. Αποτελεί, πραγματικά, τεράστιο πλήγμα για τη σύγχρονη Ελλάδα ένας στους πέντε συμπολίτες μας να ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας και ουσιαστικά να στερείται τα βασικά αγαθά διαβίωσης και επιβίωσης. Είναι λογικό κάθε άλλη συζήτηση να εκμηδενίζεται μπροστά στην πρόκληση αυτή της εποχής μας.
Η διακυβέρνηση της χώρας μας αυτά τα 3,5 χρόνια από την Νέα Δημοκρατία δεν έχει να επιδείξει τίποτα ως προς αυτόν τον τομέα. Εξάλλου, η νεοφιλελεύθερη (δεξιά) ιδεολογία είναι αυτή που στην πραγματικότητα γεννά, υποθάλπει και αναπαράγει με κάθε τρόπο υψηλά ποσοστά φτώχειας, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε όλα τα σύγχρονα κράτη που κυβερνώνται σύμφωνα με αυτή τη λογική. Η αχαλίνωτη οικονομική παγκοσμιοποίηση με την ελεύθερη διακίνηση χρηματικών κεφαλαίων αντί να υποκινεί την αναπτυξιακή πορεία των οικονομιών συντηρεί την υπανάπτυξη των κοινωνιών δημιουργώντας υψηλά ποσοστά ανεργίας, καλλιεργώντας εταιρείες – γίγαντες που συγκεντρώνουν τεράστια μονοπωλιακά κέρδη και πλούτο. Η ιδιωτικοποίηση του τομέα παιδείας και υγείας, που αναμφίβολα έχει το χαρακτήρα μιας άκρατης αποκρατικοποίησης με πολλούς χαμένους και λιγοστούς κερδισμένους, συντελεί στην ανάπτυξη της υπανάπτυξης του κοινωνικού ιστού της χώρας μας και επιπροσθέτως διογκώνει σε υπέρμετρο βαθμό τη συγκέντρωση πλούτου των ολιγοπωλιακών συμφερόντων. Η μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων επιπροσθέτως δίνει ακλόνητη δύναμη στη μικρή μερίδα της οικονομικής ολιγαρχίας να θέτει όρους και κανόνες εργασίας και ζωής σε όλους τους έλληνες εργαζομένους. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με την επανίδρυση του Γαλάζιου Κράτους, αυτού του κράτους – φάντασμα (τρανό παράδειγμα, η φετινή καταστροφή της χώρας από τις κάθε είδους πυρκαγιές που ξέσπασαν σε όλη την Ελλάδα), συνθέτουν μια εικόνα δεξιάς ιδεολογικής, φιλοσοφικής και οικονομικής μοναρχίας, που το μόνο που επιζητά είναι η επανεκλογή της, ισοπεδώνοντας κάθε συζήτηση και αναφορά στις δήθεν απαρχαιωμένες διαφορές μεταξύ αριστεράς και δεξιάς. Το πνεύμα της στρατηγικής της Νέας Δημοκρατίας είναι η αποπολιτικοποίηση της πολιτικής και προπάντων της θεωρητικής συζήτησης που συντελείται γύρω από αυτή.
Σε πλήρη αντίθεση, το ΠΑΣΟΚ ορμώμενο από το αριστερό προφίλ του παρελθόντος του και ενισχυμένο από το δημοκρατικό κόσμο που το υποστηρίζει, εκκολάπτει τις συνθήκες για νέες αλλαγές, βαθιές τομές και εναλλακτικές λύσεις που στηρίζουν ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο για τη χώρα μας. Ένα αναπτυξιακό μοντέλο που στόχο του δεν θα έχει μόνο τον άνθρωπό, αλλά θα επικεντρώνεται στις ανάγκες του ανθρώπου και μόνο αυτές. Τα βασικά δικαιώματα του κάθε έλληνα πολίτη, η διασφάλιση τους και η προώθησή τους είναι αναπόσπαστο τμήμα της όλης κυβερνητικής πρότασης του ΠΑΣΟΚ, που ουσιαστικώς διαφοροποιείται από τις «ανάγκες» και τις προτεραιότητες του ανθρώπου της Νέας Δημοκρατίας. Για παράδειγμα, η ανάπτυξη πολιτικών που θα διασφαλίσουν ένα ελάχιστο αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης για όλους τους έλληνες πολίτες πρέπει να είναι η νέα σημαία της αλλαγής ΠΑΣΟΚ στο μοντέλο διακυβέρνησης της χώρας που προτείνει. Η μεγάλη διαφορά, όμως, που υπάρχει είναι ότι μόνο κάτω από δημοκρατικές, προοδευτικές και αριστερές ιδεολογίες τέτοιες πολιτικές μπορούν να αναπτυχθούν, παρά με μεγαλοστομίες, υποσχέσεις και δεξιές συνταγές νεοφιλελεύθερου κατεστημένου. Αυτή είναι και η πραγματική διαφορά μεταξύ ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας.